Geleneksel Silah, Okçuluk, Avcılık ve Donanım Yapım Ustalıkları

Geleneksel silah, okçuluk, avcılık ve donanım yapım ustalıkları; sportif okçuluk, avcılık, tören, temsil ve tarihî askerî kültürle ilişkili yay, ok, sadak, zihgir, yay kılıfı, kın, kalkan ve benzeri donanımların çok malzemeli üretim ve süsleme bilgisini kapsamaktadır. Alan, ahşap, boynuz, sinir, deri, tekstil, metal, kemik, doğal bağlayıcı, pigment ve lake gibi farklı malzemelerin aynı nesnede birleşmesi nedeniyle AES taksonomisinde bileşik ve çok malzemeli ustalık sistemleri içinde değerlendirilmektedir.

Profil, tarihî ve yaşayan zanaat bilgisini kültürel miras, malzeme, tipoloji, bezeme, koruma ve aktarım açısından ele almaktadır. Silah veya av ekipmanlarının performansını artıracak ayrıntılı operasyonel üretim talimatları kapsam dışında tutulmakta; odak, geleneksel el sanatının belgelenmesi ve temsil edilmesidir.

Yay ve ok, Orta Asya bozkır kültüründen Anadolu’ya uzanan uzun süreli Türk savaş, avcılık ve spor geleneğinin temel maddi unsurları arasında yer almaktadır. Osmanlı döneminde kompozit yay teknolojisi yüksek bir uzmanlaşma düzeyine ulaşmış, İstanbul’da yaycı loncaları ve saray için çalışan ustalar belgelenmiştir. Ateşli silahların yaygınlaşmasıyla askerî işlev gerilerken menzil ve hedef okçuluğu sportif ve törensel bir gelenek olarak sürdürülmüştür.

Okçular Tekkesi ve Okmeydanı, Osmanlı döneminden Cumhuriyet’e uzanan okçuluk belleğinin önemli merkezleri arasında yer almaktadır. UNESCO’nun 2019 kaydı, geleneksel ekipman yapımını çağdaş uygulamanın ayrılmaz parçası olarak yeniden görünür kılmıştır. Müze koleksiyonları 17.–19. yüzyıl yay, ok, sadak ve yardımcı donanımların malzeme ve bezeme çeşitliliğini günümüzde de karşılaştırmalı olarak incelemeye olanak vermektedir.

Geleneksel silah, okçuluk, avcılık ve donanım yapım ustalıklarının en güçlü yaşayan zanaat kanıtı Türkiye’de bulunmaktadır. UNESCO’nun 2019 tarihli Geleneksel Türk Okçuluğu kaydı, geleneksel ekipman yapımını unsurun temel bileşenlerinden biri olarak tanımlamakta; ahşap, boynuz, sinir, ipek, deri ve organik bağlayıcı gibi malzemelerin kullanımını ve usta-çırak aktarımını açıkça belgelemektedir. İstanbul, tarihî yay üretimi ve ticaretini ele alan lonca kayıtları, Okmeydanı/Okçular Tekkesi ve güncel müze koleksiyonu nedeniyle ayrı bir güçlü üretim-belgeleme düğümüdür.

Kazakistan’da geleneksel okçuluk resmî spor ve kültür programlarında yaşayan bir pratik olarak belgelenmektedir; ancak bu profil kapsamında doğrudan ekipman üretim merkezi olarak değil, living_archery_context statüsünde tutulmaktadır. Kırgızistan’da Bişkek belediye kayıtları geleneksel okçuluk yarışmalarının sürekliliğini göstermekte, fakat ekipman üretimine ilişkin doğrudan kanıt sınırlı olduğundan aynı şekilde yaşayan pratik bağlamı olarak işlenmektedir. Türkmenistan’da devlet kaynakları ok ve yay geleneğinin tarihsel önemini, Devlet Müzesi ise avcılık ve savaş donanımına ait mızrak, kalkan, kılıç ve bıçak örneklerini belgelemektedir. Bu nedenle Türkmenistan tarihsel/etnografik maddi kültür düğümü olarak eklenmektedir. Doğrudan zanaat veya nesne kanıtı yeterince güçlü olmayan diğer Türk dünyası bölgeleri bu sürümde documentedAtPlace ilişkisine otomatik olarak eklenmemektedir.

Geleneksel Yay ve Kompozit Yay Ustalığı

Geleneksel yay üretiminde ahşap gövde, boynuz, sinir ve organik bağlayıcı gibi farklı malzemelerin birlikte kullanıldığı kompozit yapı bilgisi öne çıkmaktadır. Türk ve Osmanlı yaylarında refleks karakter, malzeme uyumu ve yüzey koruması tarihî kaynak ve müze örnekleriyle belgelenmektedir. Ustalık, hammadde seçiminin yanı sıra parçaların birbirine uyumlu hazırlanması, uzun süreli biçim kararlılığının sağlanması ve kullanım sonrasında bakım bilgisini de kapsamaktadır. Bu profil kapsamında yapım bilgisi kültürel miras ve malzeme bilgisi düzeyinde ele alınmakta; operasyonel silah üretim talimatı verilmemektedir.

Ok ve Ok Bileşenleri Ustalığı

Oklar, hafif ve düzgün ahşap gövde, tüy, metal ya da sert organik uç bileşenleri ve yüzey bitirmesinin birlikte çalıştığı çok parçalı nesnelerdir. Tarihî Türk oklarında gövde doğruluğu, denge, tüy yerleşimi ve uç tipolojisi kullanım amacına göre farklılaşmaktadır. Müze örneklerinde ahşap, çelik/demir, boynuz, kemik, pigment, altın, tüy ve tekstil gibi çok sayıda malzemenin aynı nesnede kullanıldığı görülmektedir. Ustalık, ölçüsel uyum, yüzey koruma, sınıflandırma ve tarihî örneklerin belgelenmesini kapsamaktadır.

Sadak, Tirkeş ve Ok Taşıma Donanımı Ustalığı

Sadak ve tirkeşler okların taşınması, korunması ve erişilebilir tutulması amacıyla deri, ahşap, tekstil, metal ve bezeme malzemeleriyle üretilen donanımlardır. Osmanlı ve Türk örneklerinde deri yüzey, metal bağlantı, kemik/boynuz ayrıntı ve boya/altın bezeme birlikte görülebilmektedir. Taşıma biçimi, kemer veya eyer bağlantısı ve iç düzenleme, nesnenin işlevsel tasarımını belirlemektedir. Bezeme repertuvarı çoğu zaman bitkisel kıvrımlar, geometrik bordürler ve yazı/işaretlerle zenginleşmektedir.

Zihgir ve Parmak Koruyucu Donanım Ustalığı

Zihgir, başparmak çekiş tekniğiyle ilişkili koruyucu ve yönlendirici bir okçuluk donanımıdır. Tarihî örneklerde boynuz, kemik, taş, metal ve benzeri sert malzemeler kullanılabilmektedir. Nesnenin iç yüzeyi parmağa uyum sağlayacak biçimde, dış yüzeyi ise kiriş temasına dayanıklı olacak şekilde biçimlendirilmektedir. Zihgirler işlevsel nesne olmanın yanında oyma, kakma, yazı ve yüzey süslemesi taşıyan küçük ölçekli sanat eserleri olarak da değerlendirilmektedir.

Yay Kılıfı ve Koruyucu Kılıf Ustalığı

Yay kılıfı, yay ve yardımcı okçuluk donanımını taşıma sırasında dış etkilerden koruyan deri, tekstil ve kimi örneklerde sertleştirilmiş destek elemanlarından oluşan bir nesne grubudur. Kılıfın biçimi, yayı zorlamadan taşıyacak hacmi sağlamalı; bağlantı noktaları ise kemer, eyer veya taşıma askısıyla uyumlu olmalıdır. Osmanlı süvari donanımında bow case ve quiver birlikte bir taşıma sistemi oluşturabilmekte; yüzeylerde delikli deri, aplike, metal ve tekstil bezeme görülebilmektedir.

Tarihî Bıçak, Kılıç ve Kın Donanımı Ustalığı

Ahşap, yay gövdesi, ok şaftı, kın çekirdeği ve bazı koruyucu donanımlarda temel taşıyıcı malzemedir. Boynuz ve sinir, tarihî kompozit yaylarda ahşap çekirdekle birlikte kullanılan karakteristik organik bileşenlerdir. Deri, sadak, yay kılıfı, kemer bağlantısı ve kınlarda; ipek ve diğer tekstiller kiriş, sarım, astar ve dekoratif ayrıntılarda kullanılabilmektedir. Metal, tarihî ok uçları, kılıç/bıçak gövdeleri, tokalar, perçinler ve koruyucu donanım bileşenlerinde görülmektedir.

Kemik ve benzeri sert organik malzemeler zihgir, kabza, kakma ve küçük yardımcı parçalarda; doğal hayvansal/balık tutkalı tarihî kompozit yapı ve onarımlarda; Boya / Pigment, lake ve altın ise yüzey bezemesinde kullanılmaktadır. Tarihî müze örneklerinde horn, sinew, wood, silk, leather, bone, ivory, metal, feather, pigment, lacquer, gold ve silver gibi çok geniş bir malzeme repertuvarı belgelenmektedir. Hassas veya günümüzde kullanımı sınırlı tarihî malzemeler çağdaş üretim önerisi olarak değil, nesne belgeleme verisi olarak tutulmaktadır.

Bu profilde araçlar tarihî zanaat belgelemesi kapsamında ele alınmaktadır. Bıçak / Çakı, El Testeresi, Kıl Testere, Keski / İskarpela, Oyma Kalemi, Eğe, Zımpara, Matkap, Pergel / Cetvel, Mengene / Çalışma Kıskacı, Küçük Çekiç, Fırça, İnce Pense ve Cımbız; ahşap, deri, metal ve bezeme bileşenlerinin işlenmesinde görülebilen genel el aletleridir. Delme, kesme, yüzey tesviyesi ve küçük parça yerleştirme gibi işlemler farklı ürün gruplarında ortaklaşmaktadır.

Araç repertuvarı yalnız kültürel ve teknik sınıflandırma amacıyla verilmektedir; silah performansını artırmaya yönelik ölçü, ayar veya üretim reçeteleri bu profilin kapsamına alınmamaktadır.

Teknik 01 — Malzeme Seçimi ve Bileşen Hazırlığı

Ahşap, boynuz, sinir, deri, tekstil, metal ve doğal bağlayıcılar nesnenin tarihsel tipine, işlevine ve korunma gereksinimine göre seçilmektedir. Malzemenin lif yapısı, yoğunluğu, esnekliği ve yüzey durumu değerlendirilmekte; tarihî nesne üretiminde kullanılan malzeme kombinasyonları müze ve yazılı kaynaklardan karşılaştırmalı biçimde belgelenmektedir.

Teknik 02 — Kompozit Birleştirme ve Gövde Montajı

Yay, sadak, kılıf ve diğer çok malzemeli donanımlarda organik ve inorganik parçalar birbiriyle uyumlu bir gövde sistemi oluşturacak biçimde birleştirilmektedir. Bu teknik başlık altında tarihî birleştirme mantığı, malzeme sıralaması ve uzun dönemli biçim kararlılığı ele alınmakta; güvenli kullanım veya performans artırmaya yönelik operasyonel üretim parametreleri verilmemektedir.

Teknik 03 — Deri, Tekstil ve Metal Donanım Entegrasyonu

Sadak, yay kılıfı, kın, kemer ve atlı okçuluk donanımında deri/tekstil taşıyıcı yüzeyler ile metal bağlantılar birlikte kullanılmaktadır. Askı, toka, perçin, kenar güçlendirme ve koruyucu kaplama gibi bileşenler nesnenin taşınması ve korunmasına hizmet etmektedir. Uygulamalar tarihî tipoloji ve konservasyon bağlamında değerlendirilir.

Teknik 04 — Bezeme, Yüzey Bitirme ve Koruma

Lake, boya, altın, kakma, oyma, yazı ve bitkisel/geometrik bezeme yay, sadak, kılıf, zihgir ve koruyucu donanım yüzeylerinde kullanılabilmektedir. Son yüzeyde özgün malzeme dokusunun ve tarihî bezeme katlarının korunması esastır. Konservasyon uygulamalarında geri döndürülebilirlik, malzeme uyumu ve özgün yapım izlerinin belgelenmesi temel ilkedir.

Ürün / Nesne 01 — Geleneksel Kompozit Yay: Ahşap, boynuz, sinir ve organik bağlayıcıların birlikte kullanıldığı tarihî yay türü.
Ürün / Nesne 02 — Ok ve Ok Takımı: Ahşap gövde, tüy ve tarihsel tipe göre farklı uç bileşenlerinden oluşan ok grubu.
Ürün / Nesne 03 — Sadak / Tirkeş: Okların taşınması ve korunması için kullanılan deri, ahşap ve tekstil temelli donanım.
Ürün / Nesne 04 — Zihgir: Başparmak çekiş tekniğiyle ilişkili küçük sert organik/taş/metal koruyucu donanım.
Ürün / Nesne 05 — Yay Kılıfı: Yayın taşınması ve korunmasına yönelik deri/tekstil kılıf sistemi.
Ürün / Nesne 06 — Tarihî Bıçak / Kılıç ve Kın Grubu: Kabza, metal gövde ve kın bileşenleriyle belgelenen tarihî kesici donanım grubu.
Ürün / Nesne 07 — Mızrak / Kargı Donanımı: Ahşap sap ve metal uç bileşenlerinden oluşan tarihî saplı donanım.
Ürün / Nesne 08 — Kalkan ve Koruyucu Donanım: Ahşap, deri, metal veya kompozit malzemeli tarihî koruyucu nesne grubu.

İşlev 01 — Sportif ve geleneksel okçuluk pratiğini desteklemek: Nesnenin hedef, menzil ve geleneksel yarışma bağlamında kullanılan kültürel donanım olma işlevini tanımlamaktadır.
İşlev 02 — Avcılık ve doğa bilgisiyle ilişkili tarihî kullanım taşımak: Yay, ok ve bazı donanımların tarihsel avcılık pratiği ve doğa bilgisiyle kurduğu ilişkiyi tanımlamaktadır.
İşlev 03 — Taşıma ve koruma sağlamak: Sadak, yay kılıfı ve kın gibi donanımların ana nesneyi dış etkilerden koruma ve taşımayı kolaylaştırma görevini tanımlamaktadır.
İşlev 04 — Kullanıcıyı korumak: Zihgir ve kalkan gibi nesnelerin tarihsel kullanımda parmak, el veya beden korumasıyla ilişkili işlevini tanımlamaktadır.
İşlev 05 — Atlı okçuluk donanım sistemini tamamlamak: Yay, sadak, yay kılıfı, kemer ve eyer bağlantılarının atlı kullanımda bütünleşik donanım oluşturmasını tanımlamaktadır.
İşlev 06 — Törensel ve temsilî değer taşımak: Süslemeli silah ve okçuluk donanımının statü, tören, diplomatik armağan ve kültürel temsil bağlamındaki görevini tanımlamaktadır.
İşlev 07 — Müze, koleksiyon ve eğitim nesnesi olarak kullanılmak: Tarihî donanımın koleksiyon, araştırma, sergileme ve eğitim amacıyla değerlendirilmesini tanımlamaktadır.
İşlev 08 — Ustalık bilgisini kuşaklar arasında aktarmak: Malzeme, bezeme, tipoloji, bakım ve kültürel kullanım bilgisinin usta-çırak, kurum ve topluluk yoluyla aktarılmasını tanımlamaktadır.

Profil galerisinde kompozit yay, ok takımı, sadak/tirkeş, zihgir, yay kılıfı, tarihî kınlı kesici donanım, mızrak/kargı donanımı ve kalkan gibi sekiz temel nesne türü tekil olarak gösterilecektir. Görseller kültürel miras ve müze belgeleme estetiğinde, insan içermeyen, logosuz, filigransız ve kolajsız üretilecektir.

Osmanlı yay ve okçuluk donanımında yüzey bezemesi lake, altın, bitkisel kıvrımlar, yazı ve kakma uygulamalarıyla belgelenmektedir. Metropolitan Museum’daki 1719–20 tarihli kompozit yayda koyu zemin üzerinde altın ve kırmızı çiçekli tasarımlar ile foliate scrolls; British Museum Türk yayında ise bezemeli yüzey ve geleneksel malzeme sistemi görülmektedir. Bu nedenle AES motif repertuvarında Hatâyî, Penç, Gonca, Lale, Gül, Karanfil, Sümbül, Palmet, Kıvrık Dal, Bahar Dalı / Çiçekli ve Yapraklı Dal, Bulut, Rozet / Gülbezek ve Rûmî ailesi güçlü üslup uyumuna sahip biçimler olarak değerlendirilmektedir. Yıldız ve çokgen geometrileri ile Çintemani, tarihî Osmanlı yüzey bezeme repertuvarıyla uyumlu uygulanabilir canonical formlar olarak ayrı güven düzeyinde tutulmaktadır. Doğrudan bir müze nesnesinde tanımlanmayan motif, exact object-level kanıt gibi sunulmamaktadır.

Türkiye’de Osmanlı-Türk kompozit yay geleneği İstanbul merkezli lonca, saray, Okmeydanı ve Okçular Tekkesi çevresinde güçlü biçimde belgelenmektedir. Menzil, puta ve atlı okçuluk gibi farklı disiplinler ekipman tiplerinin kullanım bağlamını çeşitlendirmiştir. Zihgir, sadak ve yay kılıfı gibi yardımcı donanımlar kullanım pratiğinin ayrılmaz bileşenidir.

Kazakistan ve Kırgızistan’da geleneksel okçuluk güncel sportif-kültürel pratik olarak sürmektedir; bu profilde söz konusu coğrafyalar ekipman üretim merkezi olarak değil yaşayan uygulama bağlamı olarak tutulmaktadır. Türkmenistan’da ok ve yay tarihsel avcılık ve savaş kültürü içinde sembolik değer taşımakta; müze koleksiyonları kalkan, mızrak, kılıç ve bıçak gibi tarihî donanım gruplarını belgelemektedir.

Okçular Tekkesi Müzesi, tarihî ve çağdaş yay, ok, sadak, zihgir ve ilgili donanımların malzeme ve teknik bilgisini sergileyen temel kurumlardan biridir. UNESCO kaydı ve Okçular Vakfı, geleneksel okçuluk ve ekipman zanaatının belgelenmesi, aktarımı ve eğitimini desteklemektedir. Müze koleksiyonlarında organik ve metal bileşenlerin aynı nesnede bulunması konservasyonu çok disiplinli hâle getirmektedir.

Ahşap, boynuz, sinir, deri ve tekstilde nem değişimi ve deformasyon; metalde korozyon; lake, boya ve altın yüzeylerde kayıp başlıca koruma sorunlarıdır. Tarihî nesnelerde performans amaçlı yeniden işlevlendirme yerine belgeleme, stabilizasyon ve özgün yüzeyin korunması önceliklidir.

Geleneksel okçuluk donanımı tarihsel olarak saray, askerî çevre, lonca, spor meydanı ve avcılık pratiğiyle ilişkili bir üretim ekonomisi oluşturmuştur. Günümüzde ise zanaatın ekonomik bağlamı spor kulüpleri, kültürel miras etkinlikleri, müze replikaları, koleksiyonculuk ve eğitim atölyeleri çevresinde şekillenmektedir. El yapımı ekipmanın değeri malzeme bilgisi, tarihsel doğruluk, bezeme kalitesi ve ustalık aktarımıyla ilişkilidir.

Çağdaş üretimde yasal ve etik malzeme kullanımı, tarihî hayvansal malzemelerin yerine uygun alternatiflerin seçimi ve müze replikası ile özgün tarihî nesne arasındaki ayrımın açık biçimde belirtilmesi önem taşımaktadır.

Kültürel sürdürülebilirlik, nesne biçimlerinin kopyalanmasından çok malzeme terminolojisi, tarihsel tipoloji, bezeme repertuvarı, usta-çırak ilişkisi, bakım ve kullanım kültürünün belgelenmesine bağlıdır. UNESCO kaydı ekipman zanaatını unsurun temel bileşenlerinden biri olarak tanımlamakta ve yaşayan ustaların aktarım rolünü vurgulamaktadır.

Koruma uygulamalarında organik ve metal bileşenlerin farklı çevresel gereksinimleri dikkate alınmalı; tarihî yapıştırıcı, lake ve pigment katları aşırı temizlik veya yeniden kaplama nedeniyle kaybedilmemelidir. Modern replika, sportif ekipman ve özgün müze nesnesi aynı koruma statüsünde değerlendirilmemelidir.

Geleneksel Türk okçuluğu günümüzde sportif, eğitsel ve kültürel etkinlikler içinde canlı biçimde sürdürülmektedir. Modern güvenlik ve spor standartlarıyla uyumlu kullanım pratikleri gelişirken, tarihsel ekipman zanaatına ilişkin müze, arşiv ve usta bilgisi de yeniden görünürlük kazanmıştır. Çağdaş ustalar tarihî form ve bezemeleri araştırma ve replika bağlamında yorumlayabilmektedir.

Bu profil çağdaş sportif ekipman ile tarihî donanımı birbirinden ayırarak ele almakta; tarihî malzeme bilgisi kültürel miras bağlamında, güncel kullanım ise kurumsal spor ve aktarım bağlamında değerlendirilmektedir.

Türk ve Osmanlı okçuluk donanımları tarihsel diplomatik armağan, saray koleksiyonu, savaş ganimeti, koleksiyonculuk ve müze transferleri yoluyla Avrupa ve Amerika’daki büyük koleksiyonlara girmiştir. Metropolitan Museum ve British Museum koleksiyonlarında çok sayıda Türk/Ottoman yay, ok ve sadak örneği bulunmaktadır. Günümüzde geleneksel okçuluk kültürü uluslararası yarışma, festival ve kültürel miras ağları üzerinden yeniden dolaşıma girmektedir.

Kazakistan ve Kırgızistan’daki geleneksel okçuluk yarışmaları ile Türkiye merkezli kurumların uluslararası faaliyetleri, Türk dünyası okçuluk geleneğinin güncel etkileşim alanını genişletmektedir. Bu dolaşım, üretim merkezleriyle yaşayan uygulama merkezlerinin birbirinden ayrıştırılarak belgelenmesini gerektirmektedir.

UNESCO’nun Geleneksel Türk Okçuluğu dosyası, yay yapımı ve zihgir yapımı atölyelerinden hammadde ve araç görsellerini; ekipman zanaatını ve usta-çırak aktarımını doğrudan belgelemektedir. Okçular Tekkesi Müzesi 19 özgün Osmanlı yayı, çok sayıda ok, sadak, zihgir ve ilgili donanımı malzeme ve teknik bağlamıyla sergilemektedir. British Museum Türk kompozit yay kaydı ahşap, boynuz, sinir ve organik yapıştırıcı sistemini; Metropolitan Museum örnekleri horn, wood, sinew, silk, leather, bone, metal, pigment, lacquer, gold ve feather gibi geniş bir malzeme repertuvarını ortaya koymaktadır.

AES korpusunda kompozit yay, ok, sadak/tirkeş, zihgir, yay kılıfı, tarihî bıçak/kılıç ve kın grubu, mızrak/kargı donanımı ile kalkan ayrı object-type kartlarıyla modellenmektedir. Bir nesnenin sportif, avcılık, tören, koruma veya taşıma işlevleri aynı ürün tipine ayrı işlev bağları olarak eklenmektedir.

Geleneksel silah ve okçuluk donanımı, Kemik ve Boynuz Ustalıklarıyla yay, zihgir, kabza ve küçük sert organik parçalarda; Saraçlık, Eyer ve Koşum Ustalıklarıyla sadak, yay kılıfı, kemer ve atlı okçuluk bağlantılarında; Ahşap Oyma ve Yontu Ustalıklarıyla yay çekirdeği, ok şaftı ve kın çekirdeğinde ilişkilendirilmektedir. Demircilik ve Kesici Alet Ustalıkları metal uç, donanım, tarihî bıçak/kılıç ve koruyucu metal bileşenlerde temel bağlantı alanıdır.

Ahşap Kakma ve Yüzey Bezeme ile Sedef/Kabuk Ustalıkları, süslü yay, sadak, kın ve kabza yüzeylerinde; Kuyumculuk ve İnce Metal Ustalıkları ise değerli metal aplike, toka ve bezeme bileşenlerinde tamamlayıcı rol üstlenmektedir.

Yay, ok ve sadak Türkçe okçuluk terminolojisinin temel nesne adlarıdır. Tirkeş, farklı dönem ve kaynaklarda ok taşıma donanımı için kullanılan tarihî bir terimdir. Zihgir, başparmak çekiş tekniğinde kullanılan koruyucu yüzüğü ifade etmektedir. Kavsname, yay ve okçuluğa ilişkin teknik ve kültürel bilgileri içeren tarihî yazma türü olarak Osmanlı literatüründe kullanılmaktadır.

Kompozit yay terimi ahşap dışında boynuz, sinir ve organik bağlayıcı gibi birden fazla malzemenin aynı gövdede bir araya geldiği yay tipini tanımlamaktadır. Bu profil, silah terimlerini yalnız tarihî ve kültürel nesne sınıflandırması bağlamında kullanmaktadır.