İrfan Şahin

İrfan Şahin, 1942 yılında Çanakkale’nin Biga ilçesine bağlı Eğridere’de doğmuştur. İlkokulun ardından Mersin’de astsubay okuluna başlamış, ancak ailesinin ekonomik koşulları nedeniyle eğitimini yarıda bırakarak Biga’ya dönmüştür. Henüz on üç yaşındayken bir meslek edinme isteğiyle saraçlığa yönelmiş ve dönemin tanınmış Biga saraçlarından Mustafa Turabi’nin yanında çıraklığa başlamıştır. Eyer, yular ve koşum takımı üretiminin gerektirdiği deri bilgisi, kesim, dikiş ve ölçülendirme becerileri daha sonra kispet ustalığının teknik temelini oluşturmuştur.

Askerlik dönüşünde ustasının yanında çalışmayı sürdüren Şahin, Mustafa Turabi’nin 1967’de vefatından sonra kispet üretimine daha yoğun biçimde yönelmiştir. 1968’den itibaren yağlı güreş pehlivanlarının siparişlerini karşılayan usta, uzun yıllar Biga’daki küçük atölyesinde üretim yapmıştır. Pehlivanlar için tam boy kispet dikimini 2017’de bırakmış olmakla birlikte zanaatla bağını koparmamış; maket ve küçük ölçekli kispetler hazırlayarak üretim bilgisini görünür tutmayı sürdürmüştür. 2025 tarihli söyleşisinde meslek yaşamı boyunca yaklaşık 16.500 kispet diktiğini belirtmektedir.

Şahin’in mesleki eğitimi, örgün bir sanat okulundan çok saraç dükkânının gündelik üretim düzeni içinde gelişmiştir. On üç yaşında Mustafa Turabi’nin yanında başlayan çıraklık, deriyi tanıma, ölçü alma, kesici ve delici el araçlarını kullanma, sağlam dikiş oluşturma ve hayvan koşum takımlarında yük taşıyan parçaları doğru biçimde birleştirme gibi beceriler kazandırmıştır. Kispet yapımı, bu deri işçiliği altyapısının yağlı güreş giysisine uyarlanmasıyla giderek ustanın temel çalışma alanına dönüşmüştür.

Şahin’in kendi anlatımına göre çıraklık ve kalfalık döneminin ardından askerlik hizmetini tamamlayarak Biga’ya dönmüş, ustasının yanında yeniden çalışmıştır. Mustafa Turabi’nin 1967’de vefatı, bağımsız üretime geçişte belirleyici bir eşik olmuştur. Dönemin pehlivanlarının desteği ve siparişleri, genç ustanın kispet üzerine yoğunlaşmasını sağlamıştır. Kaynaklarda ustasının kimliğine ilişkin farklı bir yerel anlatı da bulunmaktadır; ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı kaydı ile Şahin’in Anadolu Ajansına verdiği doğrudan söyleşi Mustafa Turabi adında birleştiğinden profilin ana aktarım hattı bu kaynaklar üzerinden kurulmuştur.

İrfan Şahin’in ana ustalık alanı deri giyim ve eşya üretimidir; bu alan kispetin malzemesi, kalıp sistemi, bedene uyarlanması ve dayanıklı dikiş yapısı üzerinden somutlaşmaktadır. Kispet, sıradan bir deri pantolon değildir. Yağlı güreş sırasında bedenin hareketlerine uyum sağlaması, çekme ve tutuşlara direnmesi, bel ve paça bölgelerinde güvenli biçimde oturması gereken özel bir spor giysisidir. Bu nedenle üretim, deri seçimi ile terzilik bilgisini aynı nesne üzerinde birleştirmektedir.

Şahin’in ikinci ustalık alanı saraçlıktır. Mesleğe eyer, yular ve koşum üreten bir saraç atölyesinde başlamış olması, kalın deriyle çalışma ve dayanıklı birleştirme tekniklerini kispet pratiğine taşımıştır. Uzmanlık düzeyinde ise geleneksel kispet yapım ve dikim ustalığı öne çıkmaktadır. Kispetin kişiye özel ölçülendirilmesi, kalıpla kesilmesi, kasnak, hazne, oyluk ve paça gibi bölümlerin bir araya getirilmesi ve dikiş yüzeyinin hem işlevsel hem estetik biçimde tamamlanması bu uzmanlığın temel bileşenleridir. Deri hazırlama ve tabaklık ise kullanılan malzemenin üretim zinciriyle ilişkili olmakla birlikte Şahin için bağımsız bir tabaklık ustalığı olarak değerlendirilmemektedir.

Şahin’in teknik repertuvarı pehlivanın ölçüsünü almakla başlamakta ve kişiye özel kalıp hazırlanmasıyla devam etmektedir. Tabaklanmış deri, kalınlık, yumuşaklık ve yüzey kusurları açısından seçilmekte; kalıp parçaları deriye aktarılarak bıçkı ve makasla kesilmektedir. Kispetin bel çevresini oluşturan kasnak ile hazne, arka, oyluk ve paça bölümleri farklı yük ve hareketlere cevap verecek biçimde hazırlanmakta; parçalar el dikişi ve dikiş makinesi kullanılarak birleştirilmektedir.

Geleneksel üretimde biz, dikiş iğnesi ve muşta gibi el araçları, derinin delinmesi ve dikiş hattının kurulmasında kullanılmaktadır. Dikiş yalnız parçaları birleştiren teknik bir işlem değildir; yüzeyde geometrik bir ritim oluşturarak kispetin görünümünü de belirlemektedir. Üretim sonrasında kispetin kullanıma hazırlanması, derinin yumuşatılması ve yağlanması gibi bakım aşamalarını içermektedir. Sirkeli su ve zeytinyağıyla ilişkilendirilen bu işlemler derinin esnekliğini korumaya yöneliktir. Şahin’in pratiğinde tamir de üretimin devamıdır; yıllarca kullanılan bir kispetin dikişlerinin, paçalarının veya yük alan bölgelerinin onarılması, ustanın malzemeyi kullanım süreci boyunca izlemesini gerektirmektedir.

Kispetin temel malzemesi tabaklanmış deridir. Şahin’in meslek yaşamı, yağlı güreş giysisinde manda derisinden daha hafif ve yumuşak dana derisine geçişin canlı tanıklıklarından birini sunmaktadır. Usta, eski manda derisi kispetlerin yağlandığında çok ağırlaşabildiğini, tabakhane teknolojisinin gelişmesiyle 1960’ların ortalarından itibaren daha yumuşak dana derisinin yaygınlaştığını anlatmaktadır. Keçe, dikiş ipliği, kasnakta kullanılan sağlam ip/halat bileşenleri ve çiriş türü yapıştırıcılar yapısal üretimin tamamlayıcılarıdır. Sirke ve zeytinyağı ise kispetin kullanım öncesi yumuşatılması ve bakımında yer almaktadır.

Araç repertuvarında mezura, kalıp/şablon, terzi makası, dikiş iğnesi ve dikiş makinesi modern ve geleneksel üretim süreçlerini birbirine bağlamaktadır. Bıçkı, biz ve muşta kispetçiliğe özgü deri işleme pratiğinin temel el araçları arasındadır. Şahin’in Biga’daki atölyesinde koruduğu yaklaşık 120 yıllık dikiş makinesi, üretim tekniğinin tarihsel sürekliliğini gösteren maddi bir çalışma aracıdır. Araçların değeri yalnız yaşlarında değil, ustanın el alışkanlığı, malzeme bilgisi ve ölçü hassasiyetiyle birlikte kullanılmalarında ortaya çıkmaktadır.

Şahin’in kispetlerinde estetik dil, nesnenin işlevsel yapısından ayrılmamaktadır. Ustanın mesleki itibarı kaynaklarda özellikle ölçü doğruluğu, sağlamlık ve dikiş kalitesinden taviz vermemesiyle açıklanmaktadır. Pehlivanın bedenine gereğinden gevşek veya dar oturan bir kispet hareketi sınırlayabileceğinden, oran ve kesim tasarımın temel ölçütüdür. Kasnak, hazne ve paça arasındaki geçişlerin düzgün kurulması, yüzeydeki dikiş çizgilerinin dengesi ve derinin gerilim yönleri estetik bütünlüğü doğrudan belirlemektedir.

Ticaret Bakanlığı’nın kispetçilik kaydı, İrfan Şahin’in bezeme repertuvarında çoğunlukla geometrik formların görüldüğünü belirtmektedir. Bu geometrik düzenlemeler, dikiş çizgileri ve yüzeyi bölen tekrarlar aracılığıyla oluşturulmakta; bezeme ile yapısal pekiştirme aynı yüzeyde buluşmaktadır. Mevcut kaynaklar belirli bir yıldız, yaprak veya başka adlandırılmış motifin Şahin’in tekil eserlerinde sürekli ve provenanslı biçimde kullanıldığını gösterecek ayrıntılı görsel korpus sunmamaktadır. Bu nedenle profilde geometrik bezeme karakteri açıklanmakta, ancak kanıtlanmamış exact motif kimlikleri üretilmemektedir.

Şahin’in eser korpusunun merkezinde, yağlı güreş pehlivanları için kişiye özel hazırlanan tam boy kispetler bulunmaktadır. Ustanın 2025 tarihli beyanına göre meslek yaşamındaki toplam üretim yaklaşık 16.500 kispet düzeyine ulaşmıştır. Bu sayı atölye envanteriyle doğrulanmış katalog toplamı değil, ustanın kendi meslek yaşamı hesabıdır; buna karşın altmış yılı aşan üretim ölçeğini görünür kılmaktadır. İbrahim Karabacak, Mehmet Ali Yağcı, Fehmi Özkan, Sabri Acar, Mustafa Bük, Nazmi Uzun, Aydın Demir, Ahmet Taşçı ve Gazanfer Bilge, Şahin’in kispet diktiği pehlivanlar arasında adı kaynaklarda açıkça geçen isimlerdir.

2017’de pehlivanlar için aktif tam boy üretimi bıraktıktan sonra maket ve minyatür kispetler yapmaya devam etmiştir. Bu küçük ölçekli üretimler, tam boy kispetin parçalarını ve yapım mantığını ziyaretçilere gösterebilen öğretici nesnelere dönüşmektedir. Şahin ayrıca müze ve özel sunum amacıyla kispet ürettiğini, Türkiye’deki ve ABD’deki müzelere örnekler hazırladığını belirtmiştir. Ancak tekil eserlerin ölçü, tarih, koleksiyon, fotoğraf ve provenans bilgilerinin merkezi bir katalogda birleştirilmemiş olması korpusun en belirgin belgeleme boşluğudur.

İrfan Şahin’in kispetlerinde bezeme, deri yüzeyine eklenen bağımsız bir süsleme katmanından çok dikiş sisteminin görsel düzeni içinde ortaya çıkmaktadır. Ticaret Bakanlığı’nın geleneksel meslekler kaydı, ustanın kispet desenlerinin çoğunlukla geometrik formlardan oluştuğunu belirtmektedir. Tekrarlanan dikiş çizgileri, kasnak ve ek yerlerini izleyen bordür benzeri düzenlemeler ile simetrik yüzey bölümlenmeleri, kispetin dayanıklılığıyla görsel ritmini aynı anda kurmaktadır.

Kispet literatürü, süslemenin kalıp, dikiş ve yüzey düzeniyle birlikte ele alındığını göstermektedir. Bununla birlikte İrfan Şahin’e ait eserlerin yüksek çözünürlüklü, tarihli ve provenanslı bir görsel kataloğu henüz erişilebilir değildir. Bu nedenle “geometrik” nitelemesi güvenilir biçimde kullanılabilmekte; ancak belirli bir motif adının ustanın bütün üretimine genellenmesi yöntemsel olarak savunulamamaktadır. AES motif ilişkileri yalnız tekil eserlerde açık biçimde saptanabilen ve Motif Taksonomisiyle exact eşleştirilebilen örnekler bulunduğunda kurulacaktır.

Şahin’in kamusal görünürlüğü klasik kişisel sergilerden çok geleneksel el sanatları festivalleri, yağlı güreş çevresi ve uygulamalı tanıtım ortamlarında gelişmiştir. 2019 yılında Çanakkale İskele Demokrasi Meydanı’nda düzenlenen Altın Eller Geleneksel El Sanatları Festivali’ne katılmış, standında kispetlerini sergilemiş ve ziyaretçilere mesleğin üretim özelliklerini anlatmıştır. Bu tür etkinlikler, kispetin yalnız güreş sırasında görülen bir spor giysisi olmaktan çıkarak deri işçiliğinin teknik ayrıntılarıyla birlikte kamusal olarak okunmasını sağlamaktadır.

Kırkpınar ve diğer yağlı güreş organizasyonları ise Şahin’in üretiminin doğal sergileme alanıdır. Kispet, müze vitrini için tasarlanmış bağımsız bir nesneden önce pehlivanın hareketi içinde sınanan işlevsel bir giysidir. Ustanın pehlivanlarla kurduğu uzun süreli ilişki, eserlerinin görünürlüğünü er meydanlarına taşımıştır. 2017 sonrasında yaptığı maket kispetler ve atölyede sakladığı örnekler, ziyaretçilere yapım bilgisini aktarabilen küçük bir çalışma/arşiv ortamı oluşturmaktadır.

İrfan Şahin’in kurumsal kaydının temelini, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri oluşturmaktadır. Şahin, “Kispet Yapımı” alanında 02.0018 envanter numarasıyla kayıtlıdır ve Bakanlığın sanatçı profilinde kayıt yılı 2012 olarak gösterilmektedir. 2012 faaliyet raporu, aynı yıl ilan edilen Yaşayan İnsan Hazineleri arasında İrfan Şahin’i “Kispet Ustası” olarak açıkça saymaktadır. UNESCO Türkiye Millî Komisyonu listesi de 02.0018 kaydını doğrulamaktadır.

Kaynaklardaki tarih anlatımlarında küçük bir farklılık bulunmaktadır. Bazı kurumsal ve basın kaynakları Şahin’in 2010’da seçildiğini, 2012’de ilan veya takdim sürecinin gerçekleştiğini belirtmektedir. Bu nedenle profil, tek bir tarih formülasyonu üzerinden farklı kayıtları zorla eşitlemek yerine Bakanlığın resmî envanter yılını 2012 olarak esas almakta ve 2010 seçim bilgisini tarihsel süreç notu olarak korumaktadır. Şahin ayrıca 2013 Çanakkale Turizm Haftası etkinliklerinde kentin turizmine katkısı nedeniyle takdir edilen isimler arasında yer almıştır.

İrfan Şahin’in mesleki mirasının en güçlü yönlerinden biri, uzun süre tek başına sürdürdüğü kispet yapımını sonraki kuşaklara aktarmış olmasıdır. Uğur Kesen, mesleğe Bigalı İrfan Şahin’den “el alarak” başladığını ve yıllar içinde Samsun’da kispet üretimini sürdürdüğünü doğrudan belirtmektedir. Edirneli Adem Kayın da kispet yapımını Şahin’den öğrendiğini; sonraki dönemde kendi atölyesinde geleneksel üretime devam ettiğini anlatmaktadır. 2025 tarihli Anadolu Ajansı kaydı, bu iki isme ek olarak Bigalı Mehmet Derse ve Manisalı Murat Boncuk’u da Şahin’in yetiştirdiği ustalar arasında saymaktadır.

Şahin’in 2022 söyleşisinde Samsun, Denizli, Antalya ve Edirne’de çıraklarının bulunduğunu ve onlarla iletişimini sürdürdüğünü belirtmesi, aktarımın tek bir atölye içinde kalmadığını göstermektedir. Sonraki kuşak ustalar üretimde otomatik makinelerden daha fazla yararlanmakta ve üretim süresini kısaltmaktadır; buna karşılık kalıp, ölçü, deri seçimi ve kispetin bedenle ilişkisine dair temel bilgi usta-çırak hattı üzerinden taşınmaktadır. Şahin, aktif tam boy üretimi bıraktıktan sonra da kendisine yapım sürecini soranlara bildiklerini göstereceğini ifade etmektedir. Böylece aktarım, çırak yetiştirme ile kamusal gösterim arasında süreklilik kazanmaktadır.

Şahin’in öğreticilik pratiği, programlı bir okul müfredatından çok atölye, çıraklık ve uygulamalı gösterim düzeni içinde gelişmiştir. Geleneksel öğretimde öğrenci, önce malzemeyi ve araçları tanımakta, ardından ölçü alma, kalıp hazırlama, kesim ve dikiş gibi görevleri ustanın gözetiminde üstlenmektedir. Uğur Kesen ve Adem Kayın’ın sonraki yıllarda kendi üretimlerini sürdürebilmesi, bu uygulamalı öğrenmenin mesleki devamlılık üretebildiğini göstermektedir.

Kamusal öğretim de aktarımın bir parçasıdır. Şahin, 2019 Altın Eller Geleneksel El Sanatları Festivali’nde standını ziyaret edenlere kispet ve üretim süreci hakkında bilgi vermiştir. 2017 sonrasında hazırladığı maket kispetler, tam boy bir ürünün parça sistemini ve dikiş mantığını daha küçük ölçekte gösterebilen öğretici nesneler olarak kullanılmaktadır. 2025’te zanaatı öğrenmek isteyen birinin gelmesi durumunda yapım sürecini göstereceğini söylemesi, ileri yaşına rağmen bilgi aktarımını sürdürme iradesini ortaya koymaktadır.

İrfan Şahin’in yaşam ve üretim coğrafyasının merkezi Çanakkale’nin Biga ilçesidir. Eğridere’de doğmuş, saraçlık eğitimini Biga’da almış ve uzun meslek yaşamını ilçedeki atölyesinde sürdürmüştür. Bu yerel merkez, üretimin dolaşım alanını sınırlamamıştır. Pehlivanların siparişleri ve yağlı güreş takvimi, Biga atölyesini Türkiye’nin farklı bölgelerindeki er meydanlarına bağlamıştır. Edirne ve Kırkpınar, kispetin kullanım kültürü bakımından bu ağın sembolik merkezidir.

Aktarım coğrafyası daha geniştir. Şahin, 2022’de Samsun, Denizli, Antalya ve Edirne’de çırakları bulunduğunu belirtmiş; sonraki kaynaklar Uğur Kesen’i Samsun, Adem Kayın’ı Edirne, Murat Boncuk’u Manisa ve Mehmet Derse’yi Biga ile ilişkilendirmiştir. Bu dağılım, kispetçiliğin tek bir yerel atölyeye bağlı kalmadan usta-çırak ilişkileriyle farklı merkezlerde sürdürüldüğünü göstermektedir. Uluslararası üretim ve ziyaret kayıtları ise Biga merkezli zanaat bilgisinin Makedonya, Almanya, İsviçre ve ABD’ye uzanan daha geniş bir görünürlük alanına sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Şahin’in uluslararası etkisi, büyük ölçekli bir ihracat ağından çok kispetin yabancı izleyici, kurum ve koleksiyonlara ulaşması üzerinden izlenmektedir. Ticaret Bakanlığı’nın geleneksel meslekler kaydı, ustanın Makedonya, Almanya ve İsviçre için üretim yaptığını belirtmektedir. Şahin de 2025 tarihli söyleşisinde dünyanın on iki ülkesinden ziyaretçilerin atölyesine geldiğini ve kispet ustalığının ABD’ye kadar tanındığını ifade etmektedir.

Ustanın müzelere yönelik üretim anlatısı bu dolaşımın ikinci boyutudur. Türkiye’de ve ABD’de müzelere kispet yaptığını belirtmesi, işlevsel bir yağlı güreş giysisinin aynı zamanda kültürel temsil nesnesi olarak dolaşıma girebildiğini göstermektedir. Bu kayıtların kurum, eser tarihi ve envanter numarası düzeyinde tamamlanması gerekmektedir; mevcut kaynaklar uluslararası dolaşımın varlığını doğrulamakta, ancak bütün eserlerin provenansını vermemektedir. Şahin’in yabancı medya ve ziyaretçiler tarafından izlenmesi de atölyeyi yerel üretim mekânından sözlü tarih ve zanaat gösterimi alanına dönüştürmektedir.

İrfan Şahin’in meslek yaşamı farklı dönemlerde üretilen televizyon programları ve haber söyleşileri sayesinde ayrıntılı bir sözlü tarih korpusuna sahiptir. TRT Haber’in 2019 tarihli “Yağlı güreşin yaşayan tarihi İrfan Usta” dosyası, atölye ortamını ve uzun meslek süresini görünür kılmaktadır. Diyanet TV’nin 2020’de yayımlanan “Helal Kazancın Alın Teri” bölümü ile 2023 tarihli “Yaşayan Hazineler” programı, ustanın çalışma pratiğini görsel-işitsel olarak kayda geçiren iki ayrı kurumsal belgedir.

Anadolu Ajansının 2022 ve 2025 söyleşileri, bu görsel kayıtları ustanın kendi anlatısıyla tamamlamaktadır. Çıraklık başlangıcı, Mustafa Turabi, 1967–1968 dönemindeki bağımsızlaşma, yetiştirdiği çıraklar, üretim sayıları, manda derisinden dana derisine geçiş, 120 yıllık dikiş makinesi ve 2017 sonrası maket kispet üretimi bu söyleşilerde doğrudan anlatılmaktadır. Farklı tarihlerdeki kayıtların birlikte değerlendirilmesi, hem teknik değişimi hem de ustanın mesleki hafızasında sabit kalan ölçü, sağlamlık ve aktarım ilkelerini izlemeye imkân vermektedir.

İrfan Şahin’in mirası, altmış yılı aşan üretim deneyimi ile belgeli bir usta-çırak zincirinin birleşmesinde bulunmaktadır. 2025’te yaklaşık 16.500 kispet ürettiğini belirtmesi, zanaatın uzun dönemli ölçeğini gösterirken, asıl süreklilik Uğur Kesen, Adem Kayın, Mehmet Derse ve Murat Boncuk gibi isimlerin kispet yapımını farklı kentlerde sürdürmesinde görülmektedir. Şahin’in teknik bilgisi bu ustalar aracılığıyla yalnız kopyalanmamış, yeni makinelerin kullanılmasıyla daha hızlı üretim sistemlerine uyarlanmıştır.

Usta aynı zamanda kispetin malzeme tarihindeki dönüşümün canlı tanığıdır. Manda derisinin ağırlığından daha hafif dana derisine geçiş, tabakhane teknolojisi ile güreşçinin hareket gereksinimleri arasındaki ilişkiyi göstermektedir. 2017’de tam boy üretimi bırakması zanaatla bağını sona erdirmemiştir; maket kispetler, atölye ziyaretleri ve görsel-işitsel kayıtlar aracılığıyla üretim bilgisini görünür tutmaktadır. Şahin’in kalıcı katkısı, kispeti hem yüksek dayanım gerektiren bir deri giysi hem de Kırkpınar ve yağlı güreş kültürünün maddi hafızasını taşıyan bir el sanatı ürünü olarak sonraki kuşaklara aktarmasıdır.

1942’de Biga/Eğridere’de doğan İrfan Şahin, ilkokul sonrasında kısa süre Mersin’de eğitim görmüş ve ekonomik nedenlerle Biga’ya dönmüştür. Yaklaşık on üç yaşında Mustafa Turabi’nin saraç atölyesinde çıraklığa başlamış; saraçlık içinde kispet yapımına ilgi duymuştur. Askerlik dönüşünde yeniden ustasıyla çalışmış, 1967’de Mustafa Turabi’nin vefatının ardından bağımsız üretim sorumluluğu üstlenmiş ve 1968’den itibaren pehlivanların siparişlerini düzenli olarak karşılamıştır.

Yaşayan İnsan Hazineleri sürecinde kaynaklar 2010 seçim aşamasını ve 2012 resmî ilan/kayıt tarihini birlikte göstermektedir; Bakanlık envanterinde 02.0018 numarası ve 2012 yılı esas kayıttır. 2017’de tam boy pehlivan kispeti üretimini bırakmış, 2019’da Altın Eller Geleneksel El Sanatları Festivali’nde kamusal sunum yapmış, 2020 ve 2023’te Diyanet TV programlarına konu olmuştur. 2022 ve 2025 Anadolu Ajansı söyleşileri, aktarım ağını ve mesleki hafızasını ayrıntılandırmaktadır. 2025 itibarıyla küçük ölçekli kispet üretimini ve zanaatı anlatma faaliyetini sürdürmektedir.

İrfan Şahin’in biyografisi, ustalık alanı ve aktarım ağı birden fazla resmî ve birincil kaynakla güçlü biçimde belgelenmiştir. Bununla birlikte meslek tarihinin bazı ayrıntıları açık arşiv kayıtlarıyla kesinleştirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Özellikle ustasının adı konusunda resmî Bakanlık profili ve Şahin’in doğrudan söyleşileri Mustafa Turabi’yi gösterirken, bazı ikincil/yerel yayınlarda farklı isimler geçmektedir. Bu çelişkinin aile, meslek odası veya tarihsel saraçlık kayıtlarıyla çözümlenmesi gerekmektedir.

Benzer biçimde yaklaşık 16.500 kispetlik üretim korpusunun tekil eser düzeyinde katalogu bulunmamaktadır. Pehlivan, tarih, ölçü, deri türü, onarım geçmişi ve güncel koleksiyon bilgilerini içeren bir eser envanteri ustanın üretim tarihini daha ayrıntılı incelemeyi mümkün kılacaktır. Uğur Kesen, Adem Kayın, Mehmet Derse ve Murat Boncuk dışındaki çırakların adları ve öğretim dönemleri; müzelere ve yurt dışına gönderilen kispetlerin provenansı; geometrik dikiş düzenlerinin exact motif eşleşmeleri ve atölyedeki tarihsel araçların üretim/provenans bilgileri gelecekteki saha çalışmasının öncelikli konularıdır.