Mehmet Başsav

Mehmet Başsav, 11 Ekim 1944 tarihinde Eskişehir’de doğmuştur. 2022 tarihli ve doğrudan derinlemesine görüşmeye dayanan saha çalışması, 1952–1957 yıllarında ilkokulu tamamladığını, 1957–1959 arasında sanat okulunda kaynak işleri/demircilik bölümünde eğitim gördüğünü ve 1960’ta maddi güçlükler nedeniyle öğrenimini yarıda bıraktığını kaydetmektedir. Bir süre maden işçiliği, demircilik, kaynakçılık ve farklı günlük işlerde çalıştıktan sonra 1962 yılında aynı mahallede yaşayan Hüseyin Yanık’ın yanında lületaşı işlemeciliğine çırak olarak başlamıştır.

1963–1964 askerlik döneminin ardından kendi iş yerini kurmuş, 1967’de Lületaşı Derneği’ne kayıt yaptırarak mesleğe resmî olarak dâhil olmuştur. 1969’da hava albayı Gültekin Çağlar’dan altı ay çamur heykel dersleri alması ve daha sonra lületaşı portre ustası İsmail Özel’in görüş ve yönlendirmelerinden yararlanması, lületaşı işçiliğini üç boyutlu portre ve büst üretimine taşıyan ikinci bir eğitim hattı oluşturmuştur. Türkmentokat/Karatepe çevresindeki maden sahasında on yıl ocak işletmesi ise ham maddenin çıkarılmasından işlenmesine kadar üretim zincirini doğrudan tanımasını sağlamıştır.

2023 Anadolu Ajansı haberi çıraklığa başlangıcı 1956/12 yaş olarak aktarmaktadır. Ayrıntılı 2022 saha çalışması ise 1962 tarihini ve öncesindeki okul/çalışma kronolojisini açık biçimde verdiğinden AES kronolojisinde 1962 temel alınmış, kaynak farkı araştırma notu olarak korunmuştur. Başsav 24 Mayıs 2025 tarihinde vefat etmiştir.

Başsav’ın mesleki formasyonu birden fazla usta ve eğitim hattının birleşiminden oluşmaktadır. Ana usta-çırak ilişkisi 1962’de Hüseyin Yanık ile başlamıştır. Başsav, Yanık’ın lületaşı kesme, farklı bıçaklarla oyma, kalfalık sınavı ve meslek ahlakı dâhil bildiklerini “meslek sırrı” olarak saklamadan aktardığını özellikle vurgulamaktadır. Bu yaklaşım, Başsav’ın daha sonra kendi çıraklarına da tüm bildiklerini açık biçimde aktarma ilkesinin temelini oluşturmuştur.

Portre alanında ikinci önemli mentor İsmail Özel’dir. Başsav, “yarı ustam” olarak tanımladığı İsmail Özel’e yaptığı portreleri göstererek onun değerlendirme ve önerileri doğrultusunda kendisini geliştirmiştir. 1969’da Gültekin Çağlar’dan aldığı altı aylık çamur heykel eğitimi ise yüz, hacim ve üç boyutlu modelaj bilgisini güçlendirmiştir. Böylece geleneksel lületaşı zanaatı ile heykel/modelaj bilgisi birleşerek Başsav’ın portre ve büst uzmanlığını oluşturmuştur.

Mehmet Başsav’ın **ANA USTALIK ALANI**, Craft Taxonomy v1.3 içinde `AES-ELS-000028 — Taş, Mermer ve Mineral Ustalıkları` olarak tanımlanmıştır. Bu canonical profil açıklaması lületaşı ve benzeri mineral işçiliklerini doğrudan kapsamaktadır. Başsav’ın taşı temizleme, yumuşatma, bıçak ve ıskarpela ile yontma, ayrıntı işleme, zımparalama ve cilalama süreçleri bu ana ustalık alanının somut teknik karşılığıdır.

Başsav’ın **UZMANLIK ALANI** ise `AES-ELS-000055 — Heykel ve Modelaj Sanatları` altında **Lületaşı Portre, Büst ve Yontu Ustalığı** olarak modellenmiştir. Bakanlık profili ve farklı dönemlerdeki haber kayıtları, portre, büst ve heykel üretiminin ustanın ayırt edici pratiği olduğunu güçlü biçimde göstermektedir. Kolye, küpe ve pipo yapımı ürün repertuvarının önemli parçalarıdır; ancak mevcut kanıtlar bunları ayrı bir ikincil Craft ustalığı olarak sınıflandırmayı gerektirmediğinden yapay bir ikincil alan eklenmemiştir.

Lületaşı işlemeciliği, mineralin nemliyken yumuşak ve kolay yontulabilir olmasına dayanan bir teknik sistemdir. Ham taş üzerindeki kir ve dış kabuk kaba bıçak veya tahra ile temizlenmekte, taşın boyutu ve doğal formu yapılacak ürünün genel ölçeğini belirlemektedir. Taş kurumuşsa yeniden suya bırakılarak işlenebilir kıvama getirilebilmektedir. Genel form kaba yontu ve ıskarpela ile çıkarılmakta; işleme bıçakları ve gerektiğinde freze ile yüz, saç, giysi veya bezeme gibi ayrıntılar derinleştirilmektedir.

Üç boyutlu portre ve büst yapımında fotoğraf veya arşiv görüntüsündeki yüz oranlarının taşın hacmine aktarılması ayrı bir uzmanlık gerektirmektedir. Genel formun ardından girinti-çıkıntılar kademeli biçimde işlenmekte, taş kurutulmakta ve yüzey kâğıt zımparayla tesviye edilmektedir. Son aşamada balmumu veya parafinle cilalama, taşın yüzeyini korumakta ve parlaklığını artırmaktadır. Pipo üretiminde matkap, kılavuz ve oyma araçları işlevsel delik ve bağlantıların oluşturulmasında kullanılmaktadır.

Başsav’ın ana hammaddesi lületaşıdır. Bilimsel olarak sepiolit olarak tanımlanan bu mineral Eskişehir çevresindeki sahalarda yumrular hâlinde bulunmakta, ocaktan çıkarıldığında içerdiği su nedeniyle yumuşak ve işlenebilir olmaktadır. Kuruduğunda sertleşmekte, yeniden suya bırakıldığında gözenekli yapısı sayesinde işlenebilir kıvama dönebilmektedir. Başsav’ın Türkmentokat’ta on yıl ocak işletmiş olması, hammadde bilgisini yalnız satın alınan yarı mamul taş üzerinden değil, çıkarma ve seçim aşamaları üzerinden de deneyimlediğini göstermektedir. Su, balmumu ve parafin üretim zincirinin yardımcı malzemeleri olarak; yumuşatma, cilalama ve koruma işlevleriyle kullanılmaktadır.

Lületaşı işlemeciliğinin araç repertuvarında tahra/tarha, kaba bıçak, iş ve işleme bıçakları, sıyırgı, göz kalemi, ıskarpela, matkap, eğe, kılavuz, torna, freze ve uçları ile kâğıt zımpara bulunmaktadır. Başsav’ın kendi söyleşisinde sepiolit taşın bıçakla işlenebildiği açıkça belirtilmektedir; diğer araçların önemli bölümü lületaşı işlemeciliğinin akademik ve saha kaynaklarında belgelenen branch-standard repertuvardır. Bu nedenle veri modelinde Başsav’a doğrudan gösterilen araçlarla genel lületaşı teknik repertuvarı kanıt kapsamı bakımından ayrıştırılmıştır.

Başsav’ın üretim dili lületaşının doğal beyazlığı, yumuşak yontulabilirliği ve ince ayrıntı alma kapasitesi üzerine kuruludur. Meslek yaşamının erken döneminde pipo, kolye, küpe ve süs eşyası gibi işlevsel veya küçük ölçekli ürünler üretmiş; daha sonra figüratif ve özellikle portre temelli üç boyutlu yontuya yoğunlaşmıştır. Bakanlık profili, eserlerinde farklı desenlerin yanı sıra portre çalışmalarının belirgin ağırlığını vurgulamaktadır.

1992 yılı, konu seçimi bakımından önemli bir eşik olarak görünmektedir. Başsav, daha önce yabancı devlet ve kültür çevrelerinden kişilerin portrelerini üretirken bu tarihten sonra Türk tarih ve kültüründeki şahsiyetlere yöneldiğini belirtmektedir. Atatürk, İsmet İnönü, Kurtuluş Savaşı kahramanları, Osmanlı padişahları ve kadın kahramanlar bu repertuvarın ana gruplarındandır. Fotoğraf ve tarihsel arşiv görüntüsünü lületaşı içinde tanınabilir üç boyutlu yüz formuna dönüştürmesi, ustanın ayırt edici estetik ve teknik uzmanlığını oluşturmaktadır.

Başsav’ın eser korpusu küçük ölçekli aksesuar ve işlevsel nesnelerden portre, büst ve heykele uzanmaktadır. Kolye, küpe, süs eşyası ve pipo, mesleğin erken ve orta dönem üretim repertuvarında yer almaktadır. Portre ve büst üretimi ise 1990’lardan sonra giderek merkezî hâle gelmiştir. 2023 tarihli söyleşide 1992’den itibaren Türk büyüklerine ilişkin 200’den fazla portre ürettiğini belirtmektedir.

Korpus büyüklüğüne ilişkin kaynaklar farklı tarih ve kapsamları yansıtmaktadır. 2016 Anadolu Ajansı kaydı yaklaşık 400 kişinin büstünü yaptığını bildirirken, Bakanlık profili yaşamı boyunca 400’ün üzerinde lületaşı heykel ürettiğini kaydetmektedir. Aynı resmî profil, önemli şahsiyetlere ait yaklaşık 160 parçalık ayrı bir koleksiyondan söz etmektedir. Bu sayılar birbirine eşitlenmemeli; yaşam boyu toplam üretim, belirli dönem portre sayısı ve atölye/galeri koleksiyonu farklı korpus ölçüleridir.

Başsav’ın lületaşı dünyasında **insan figürü ve yüz** temel anlatım eksenini oluşturmaktadır. Tarihsel şahsiyetleri fotoğraf ve arşiv görüntülerinden üç boyutlu portre ve büstlere dönüştürürken yüz oranları, saç ve sakal dokusu, başlıklar, giysi ayrıntıları ve karakteristik ifadeler taşın küçük hacmi içinde katman katman belirginleştirilmektedir. Bu nedenle İnsan Figürü ve Yüz, Başsav’ın kişisel üretim çizgisini en açık biçimde temsil eden motiflerdir.

Bu figüratif dil, Eskişehir lületaşı geleneğinin daha geniş motif dünyasıyla birlikte gelişmektedir. Geleneksel pipo ve süs eşyalarında **Aslan** ve **At** gibi hayvan figürleri ile **El** gibi insan bedeni kaynaklı biçimler kullanılmakta; klasik bezeme repertuvarında **Rûmî**, çiçek ve yaprak düzenleri ile radyal **Rozet / Gülbezek** kompozisyonları yer almaktadır. Lületaşı takılarında yaprak ve çiçek desenleri, pipo yüzeylerinde ise insan ve hayvan figürleriyle birlikte geometrik bezemeler görülmektedir. Taşın kolay yontulabilen yapısı, bu motiflerin yüzeyde sığ kabartmadan güçlü hacimli figürlere kadar farklı derinliklerde işlenmesine olanak vermektedir.

Başsav’ın portre ve büstleri bu geleneksel repertuvarın insan merkezli yönünü ileri taşımaktadır. Atatürk, İsmet İnönü, Kurtuluş Savaşı kahramanları, Osmanlı padişahları, devlet adamları, sanatçılar ve edebiyatçılar üzerinden kurulan geniş portre dizisi, lületaşında yüz ve insan figürünü dekoratif bir ayrıntı olmaktan çıkararak eserin ana konusu hâline getirmiştir. Böylece motif repertuvarı, bir yanda Rûmî, çiçek-yaprak ve geometrik bezemeleri; diğer yanda hayvan figürleri ve insan portrelerini kapsayan çok katmanlı bir görsel dile dönüşmektedir.

Başsav’ın üretim ve sergileme pratiği atölye ile galeri işlevinin aynı mekânda birleştiği bir model göstermektedir. Odunpazarı’ndaki Frigya Mehmet Başsav Lületaşı Portre Sanat Galerisi, ustanın portre ve büstlerini sürekli olarak sergilediği, aynı zamanda üretim yaptığı bir kamusal mekân niteliğindedir. Anadolu Ajansı kayıtlarında atölyenin aynı zamanda galeri olarak kullanıldığı açıkça belirtilmektedir.

Milli Mücadele’nin kadın kahramanlarına ilişkin minyatür büst dizisi, kamusal sergileme bakımından ayrı bir örnek oluşturmaktadır. DHA kayıtlarında bu eserlerin 8 Mart Dünya Kadınlar Günü bağlamında Lületaşı Müzesi’nde ziyaretçilerle buluşturulmasının planlandığı ve eserlerin yaşam öyküleriyle birlikte anlatıldığı görülmektedir. Böylece sergileme, yalnız nesne teşhirinden ibaret kalmamakta, tarihsel kişiliklerin biyografik hafızasını lületaşı yontu üzerinden aktaran bir anlatı işlevi de üstlenmektedir.

Mehmet Başsav, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri’nde `02.0053` numarayla **Geleneksel Lületaşı İşlemeciliği** alanında ve 2021 yılı kaydıyla yer almaktadır. Bu statü, uzun süreli ustalık pratiği kadar geleneğin aktarılması ve yeni ustalar yetiştirilmesi bağlamında da önem taşımaktadır. Bakanlık profilinde yaşamı boyunca çok sayıda usta yetiştirdiği açıkça belirtilmektedir.

2021 dönemine ilişkin Yaşayan İnsan Hazineleri ödül takdimi 11 Ocak 2022’de Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilmiştir. Törende Başsav, lületaşını bir “yontu sanatı” olarak tanımlamış ve Türk tarihindeki şahsiyetlere ilişkin heykel korpusunu müze hâline getirme hedefini dile getirmiştir. Profilde envanter yılı ile ödül takdim tarihi birbirinden ayrılarak kaydedilmiştir.

Mehmet Başsav’ın geleneği kimlere aktardığına ilişkin en ayrıntılı kayıt, Başsav ile yapılan derinlemesine mülakat ve gözleme dayanan 2022 tarihli akademik saha çalışmasıdır. Çalışma yedi çırağı adıyla belgelemektedir: Ramazan Karaca, Mehmet Bostan, Mehmet Balaldır, Aytekin Gündoğdu, Dilaver Köseer, Zeynel Özdamar ve İlhan Çakır. Başsav, çırak adaylarını mesleğe ilgi ve resim/desen yeteneği bakımından gözlemlediğini; ardından ince bıçakla oyma ve doğru kesim becerilerini sınadığını, işi talep gören ve satılabilen kişinin usta kabul edilebileceğini belirtmiştir. Araştırma ayrıca Aytekin Gündoğdu’yu portre sanatına en çok yaklaşan çırağı olarak kaydetmektedir.

Aktarım hattının sonraki kuşağa uzandığı örnekler de bulunmaktadır. Zeynel Özdamar lületaşı işlemeciliğini kardeşi İsmail Özdamar’a aktarmış; Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin güncel kaydı Ender Erdoğan’ın çıraklık döneminde Aytekin Gündoğdu gibi ustaların rehberliğinden yararlandığını belirtmiştir. Dilaver Köseer’in lületaşı üretimini sürdürdüğü 2022 saha çalışmasında kaydedilmiş, 2025 yılında Eskişehir Sanat Derneği tarafından Lületaşı Ödülü’ne değer görülmesi bu devamlılığın güncel göstergelerinden biri olmuştur.

2023 Anadolu Ajansı haberi Başsav’ın sekiz lületaşı ustasını mesleğe kazandırdığını bildirmektedir. Buna karşılık erişilebilen ayrıntılı saha çalışması yedi kişiyi isimlendirmektedir. Sekizinci kişinin adı güvenilir açık kaynaklarda doğrulanamadığından AES public kartlarına eklenmemiştir. Gelenek Aktarımı kartları yalnız doğrulanmış yedi isim için fresh `taughtTo` claim kimlikleriyle oluşturulmuştur.

Başsav’ın öğretim pratiği yalnız uzun süreli usta-çırak ilişkileriyle sınırlı kalmamıştır. 2019 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’nde 25 ve 28 Kasım ile 3 ve 5 Aralık tarihlerinde düzenlenen “Mehmet Başsav ile Lületaşı Atölyesi” çalıştayına eşi Günseli Başsav ile katılmış ve öğrencilere lületaşı işlemeciliğini uygulamalı olarak göstermiştir. Akademik saha çalışması, bu tür çalıştaylarda öğretici rol üstlenmesini zanaatın icrası ve bilinirliği açısından önemli bir aktarım kanalı olarak değerlendirmektedir.

Başsav’ın çırak yetiştirme yönteminde gözlem, desen çizimi, ince bıçakla oyma, doğru kesim, kalfalık ve ürünün talep görmesi gibi aşamalı ölçütler bulunmaktadır. Bu nedenle öğretim, yalnız teknik hareketleri göstermekten değil; yetenek, sabır, araştırmacılık ve meslek ahlakını birlikte değerlendiren uzun süreli bir atölye formasyonundan oluşmaktadır.

Mehmet Başsav’ın yaşam ve üretim coğrafyası Eskişehir ile sıkı biçimde bağlantılıdır. Eskişehir, ekonomik olarak işletilebilir lületaşı tipi sepiolit oluşumlarının Türkiye’deki ana bölgesidir ve lületaşı işlemeciliğinin atölye, satış, müze ve turizm altyapısı özellikle Odunpazarı çevresinde yoğunlaşmıştır. Başsav’ın atölye ve galeri kronolojisi de Akcami, Arifiye ve Tarihi Odunpazarı Evleri çevresindeki bu kentsel zanaat ağı içinde gelişmiştir.

Türkmentokat ise profil için ikinci önemli coğrafi düğümdür. Başsav burada on yıl lületaşı ocağı işletmiş, hammadde çıkarma ve seçim sürecini doğrudan deneyimlemiştir. Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Türkmentokat’ı lületaşı çıkarılan sahalar arasında saymaktadır. Böylece profil, maden sahası ile Odunpazarı’ndaki işleme/sergileme alanını aynı zanaat zincirinin iki farklı coğrafi aşaması olarak ele almaktadır.

Başsav’ın uluslararası etkisi, eserlerinde farklı ülkelerden siyaset ve sanat yaşamındaki kişilerin portrelerini üretmesi ve yabancı kültürlere ilişkin sipariş/konu repertuvarıyla çalışması üzerinden izlenmektedir. Bakanlık profili, dünyanın farklı ülkelerinden önemli kişilerin lületaşından heykellerini yaptığını açıkça belirtmektedir. 2016 Anadolu Ajansı kaydı da korpusta Türkiye dışındaki devlet büyükleri, şair ve sanatçıların bulunduğunu doğrulamaktadır.

Başsav, 2021 tarihli söyleşide Amerikan ve Rus devlet başkanlarının heykellerini ürettiğini belirtmiştir. Bununla birlikte tekil eserlerin hangi ülkeye, kuruma veya koleksiyona gittiğini gösteren sistematik provenans listesi yayımlanmamıştır. Bu nedenle uluslararası kartlar kişi/ülke düzeyinde aşırı kesinleştirilmemiş, kanıtlanan yabancı konu repertuvarı ve uluslararası dolaşım olgusu düzeyinde tutulmuştur.

Mehmet Başsav’ın meslek yaşamı farklı dönemlere yayılan haber, foto galeri ve söyleşilerle ayrıntılı biçimde belgelenmiştir. 2016 Anadolu Ajansı foto galerisi, yaklaşık 400 büstlük üretim ölçeğini ve farklı ülkelerden devlet büyükleri, şair ve sanatçıların portrelerini içeren korpusu görsel olarak kayda geçirmiştir. 2018 DHA haberi ise Milli Mücadele kadın kahramanlarını fotoğraf kaynaklarından üç boyutlu minyatür büstlere dönüştürdüğü üretim hattını belgelemektedir.

2021 Göz Dergisi söyleşisi, malzeme bilgisini ustanın kendi anlatısıyla görünür kılmakta; sepiolit türünün yumuşak ve bıçakla işlenebilir niteliğini, yabancı şahsiyet portrelerinden Türk kültürüne yönelme kararını aktarmaktadır. 2023 Anadolu Ajansı söyleşisi ise çıraklık zinciri, sekiz usta yetiştirme, on yıllık ocak işletmeciliği, atölye kronolojisi ve 1992 sonrası portre üretimi gibi biyografik ve teknik ayrıntıları bir araya getiren başlıca güncel sözlü tarih kaydıdır.

Mehmet Başsav’ın mirası, lületaşını yalnız turistik küçük eşya ve pipo malzemesi olarak değil, portre ve tarihsel hafıza taşıyan üç boyutlu yontu malzemesi olarak geliştirmesinde görünür hâle gelmektedir. 1992 sonrasında Türk tarihindeki devlet adamları, Kurtuluş Savaşı kahramanları, Osmanlı padişahları ve kadın kahramanlara yönelmesi, malzemenin kültürel temsil kapasitesini genişletmiştir. Bakanlık kayıtlarındaki 400’ün üzerinde heykel ve yaklaşık 160 parçalık önemli şahsiyetler koleksiyonu, bu uzun dönemli üretimin ölçeğini göstermektedir.

İkinci miras hattı mesleki aktarımdır. 2023 kaydında sekiz lületaşı ustasını mesleğe kazandırdığı belirtilmekte, Bakanlık profili de çok sayıda usta yetiştirdiğini doğrulamaktadır. Başsav’ın Türkmentokat’ta ocak işletmiş olması, malzemenin çıkarılmasından sanatsal ürüne dönüşmesine kadar zincirin farklı aşamalarını deneyimleyen bir usta profili ortaya çıkarmaktadır. 24 Mayıs 2025’teki vefatı sonrasında Bakanlık ve UNESCO Türkiye kayıtları onu yaşayan miras aktarımının önemli temsilcilerinden biri olarak anmıştır.

Mehmet Başsav 11 Ekim 1944’te Eskişehir’de doğmuştur. 1952–1957’de ilkokul, 1957–1959’da sanat okulu eğitimi görmüş; 1960’ta maddi nedenlerle tahsilini yarıda bırakmıştır. Ayrıntılı saha çalışmasına göre 1962’de Hüseyin Yanık yanında lületaşı çıraklığına başlamış, 1963–1964 askerlik hizmetinden sonra kendi iş yerini açmış ve 1967’de Lületaşı Derneği’ne kayıt olmuştur. 1969’da Gültekin Çağlar’dan altı ay çamur heykel eğitimi almış, İsmail Özel’in portre işçiliğine ilişkin yönlendirmeleriyle üç boyutlu portre çalışmalarını geliştirmiştir.

1970’lerden itibaren çırak yetiştiren Başsav’ın yedi çırağı 2022 saha çalışmasında Ramazan Karaca, Mehmet Bostan, Mehmet Balaldır, Aytekin Gündoğdu, Dilaver Köseer, Zeynel Özdamar ve İlhan Çakır olarak isimlendirilmiştir. 1992’den itibaren Türk tarih ve kültüründeki önemli şahsiyetlerin portre ve büstlerine ağırlık vermiştir. 2019’da ESOGÜ’de Günseli Başsav ile uygulamalı lületaşı çalıştayı yürütmüş; 2021’de 02.0053 numarayla Yaşayan İnsan Hazinesi kaydına alınmış ve ödülü 11 Ocak 2022’de takdim edilmiştir. 2023 AA kaydı sekiz lületaşı ustasını mesleğe kazandırdığını belirtmekte, ancak sekizinci kişinin adı erişilebilen kaynaklarda açıklanmamaktadır. Başsav 24 Mayıs 2025’te vefat etmiştir.

Profilin biyografik omurgası ve üretim ölçeği güçlü kaynaklarla belgelenmiş olmakla birlikte, aktarım ve eser provenansı açısından önemli boşluklar bulunmaktadır. 2023 Anadolu Ajansı kaydı sekiz lületaşı ustasının Başsav tarafından mesleğe kazandırıldığını belirtmektedir; ancak bu kişilerin isimleri, eğitim dönemleri ve güncel üretim durumları yayımlanmamıştır. Public Gelenek Aktarımı kartları yalnız kişi adı doğrulandıktan sonra oluşturulmalıdır.

Eser korpusundaki 200+, 230, yaklaşık 400 ve 400+ sayıları farklı tarihlerde farklı alt kümeleri veya toplam üretimi ifade etmektedir. Yaklaşık 160 parçalık önemli şahsiyetler koleksiyonunun tekil eser adı, tarih, ölçü, referans fotoğraf, üretim tekniği ve güncel konumu da merkezi bir katalogda yayımlanmamıştır. Benzer biçimde yabancı devlet adamı ve sanatçı portrelerinin hangi ülke/kurum/koleksiyonlara ulaştığı, Başsav’ın atölyesinde branch-standard araç repertuvarından hangilerini fiilen kullandığı ve Türkmentokat’taki ocak işletmesinin arşiv kayıtları gelecekteki saha araştırmasının öncelikli konularıdır.