Çarkıfelek
Çarkıfelek, merkez çevresinde aynı yönde dönen kolların veya kıvrımların oluşturduğu radyal geometrik bezeme motifidir. Dönüş etkisi, motifin en belirgin biçimsel özelliğidir. Ahlat Selçuklu Mezarlığı mezar taşları üzerine 2026 tarihli çalışma çarkıfelek motifini geometrik süsleme unsuru olarak doğrudan inceler.…
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Yıldız, Rozet ve Radyal Biçimler
- Adlandırma
- Benzetimsel / Analojik Adlandırma · Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Temsil biçimleri
- Referent-Dışı / Non-Referential · Geometrize
- Biçimsel özellikler
- Radyal · Dönel Simetri
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
Motifin açıklamaları
Tanım
Çarkıfelek, merkez çevresinde aynı yönde dönen kolların veya kıvrımların oluşturduğu radyal geometrik bezeme motifidir. Dönüş etkisi, motifin en belirgin biçimsel özelliğidir.
Biçimsel Özellikler
Merkezden çıkan çoklu kolların dönel simetri oluşturmasıyla kurulur; kol sayısı, uç biçimi ve dönme yönü değişebilir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Ahlat Selçuklu Mezarlığı mezar taşları üzerine 2026 tarihli çalışma çarkıfelek motifini geometrik süsleme unsuru olarak doğrudan inceler. Azerbaycan cecimlerinde de çarkıfelek adıyla geometrik motif örnekleri belgelenmiştir.
Anlam ve Bağlam
Çark, güneş, kader veya döngü gibi yorumlar farklı bağlamlarda görülebilir; bunlar biçimin evrensel ve zorunlu anlamı olarak alınmaz.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Marufoğlu, D. D. (2026). Ahlat Selçuklu Mezarlığı mezar taşlarında geometrik süsleme unsuru olarak Çarkıfelek motifi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72. Kaynağı aç
- Paşayeva, V. (2012). Azerbaycan cecimlerinin sanatsal ve teknik özellikleri ile günümüzdeki durumu. Arış, 8, 102–115. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.41 Kaynağı aç
- Çarkıfelek motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan kanonik WEBP görsel, 14 Eylül 2026.