Çengel
Çengel ve kanca biçimini köşeli, S benzeri veya karşılıklı takılan çizgilerle geometrikleştiren araç kökenli motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Nesne / Maddi Kültür
- Repertuvar grupları
- Araç, Bağ ve Donanım Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Maddi Kültür / Artefakt Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Çengel motifi, kancanın kıvrılarak geri dönen ucunu S biçimi, köşeli dönüş veya birbirine takılan çift kanca düzeniyle temsil eder. Tekil birim olarak kullanılabildiği gibi bordür ve yüzey tekrarlarına da dönüşebilir.
Biçimsel Özellikler
Birbirine ters yönde bağlanan iki köşeli çengel formunun kareye yakın kilitli bir yapı oluşturması.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Hakkâri saha araştırması, Çanaklı’daki yün çoraplarda ve Bağışlı’daki bir kilimde çengel motifini belgelemektedir; Bağışlı örneğinde çok sayıda çengel birimi kaydedilmiştir. Kırşehir düz dokumalarında da çengel motifi nazarla ilişkilendirilen repertuvar içinde incelenmektedir.
Anlam ve Bağlam
Çengel motifine korunma ve nazardan sakınma gibi anlamlar yüklenen yöresel örnekler vardır. Bununla birlikte kanca biçiminin her coğrafyada aynı sembolik işleve sahip olduğu varsayılmamalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Buğrul, H. (2020). Hakkâri’de evlilikle bağlantılı geleneklerin el sanatlarına yansımaları. Arış, 16, 26–41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.132 Kaynağı aç
- Çengel motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Etikan, S. (2022). Kırşehir yöresi düz dokumalarında nazar inanışını simgeleyen motifler. Arış, 20–21, 240–259. https://doi.org/10.32704/akmbaris.2022.173 Kaynağı aç