Çintemani
Çintemani, Osmanlı bezeme repertuvarında üç benek/kapalı hilal benzeri yuvarlak birimlerle dalgalı şeritlerin birlikte veya ayrı kullanıldığı bileşik bir desen adıdır. Pelengî ve pars beneğiyle ilişkisi literatürde tartışılmış, kavramların birbirine indirgenmemesi gerektiği gösterilmiştir. Osmanlı çini/seramik ve…
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Çintemani–Pelengî–Pars Beneği Repertuvarı
- Adlandırma
- Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Alanı Henüz Çözümlenmemiş
- Temsil biçimleri
- Geometrize · Bileşik Temsil
- Biçimsel özellikler
- Dairesel · Bileşik Morfoloji · Eğrisel · Tekrarlı
- Gönderge durumu
- Belirsiz / Tartışmalı
Motifin açıklamaları
Tanım
Çintemani, Osmanlı bezeme repertuvarında üç benek/kapalı hilal benzeri yuvarlak birimlerle dalgalı şeritlerin birlikte veya ayrı kullanıldığı bileşik bir desen adıdır. Pelengî ve pars beneğiyle ilişkisi literatürde tartışılmış, kavramların birbirine indirgenmemesi gerektiği gösterilmiştir.
Biçimsel Özellikler
Üçlü benek grupları ile dalgalı/tiger-stripe benzeri bantlar yaygın tanı öğeleridir; kompozisyonlarda bu bileşenler birlikte veya ayrı görülebilir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Osmanlı çini/seramik ve kumaşlarında belgelenen örnekler vardır. Met koleksiyonundaki “Cintamani and Tiger-stripe” bezemeli tabak, seramikte doğrudan nesne düzeyinde kanıt sağlar.
Anlam ve Bağlam
Buddhist mücevher kökeni, güç sembolizmi veya pelengîden türeme gibi açıklamalar literatürde farklı biçimde yorumlanmaktadır; bunlardan hiçbiri tek ve zorunlu köken/anlam olarak sabitlenmez.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Doğanay, A. (2004). Türk sanatında pelengî ve şâhî benek nakışları ya da Çintamani yanılgısı. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 17, 193–218. Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. Dish with “Cintamani” and tiger-stripe pattern. Collection record 444891. Kaynağı aç
- Çintemani motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan kanonik WEBP görsel, 14 Eylül 2026.
- Allak, F. (2026). Geleneksel Türk el sanatlarında Çintemani motifi: Osmanlı dönemi örnekleri üzerine bir inceleme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 49–69. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850807 Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Fragmentary Silk Velvet with Repeating Tiger-stripe and 'Chintamani' Design (08.109.23). The Met Collection. Kaynağı aç