Damga / Tamga
Kişi, soy, boy, mülkiyet veya aidiyet göstergesi olarak kullanılan geleneksel işaret sistemlerinin bezeme içinde motifleşebilen geometrik biçimlerini kapsayan işaret kavramıdır.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Tamga / Damga Sistemleri
- Adlandırma
- Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Temsil biçimleri
- Şematik · Geometrize
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
- Gösterge işlevleri
- Tamga / Damga · Mülkiyet İşareti · Boy / Soy / Topluluk İşareti
Motifin açıklamaları
Tanım
Damga/tamga, öncelikle geleneksel bir işaret ve aidiyet sistemi olarak değerlendirilir; biçimi çoğu kez çizgisel ve geometriktir, ancak işlevi yalnız görsel süslemeye indirgenemez. Tarihsel süreçte bazı damgalar geometrik bezeme kompozisyonlarının elemanına dönüşmüştür.
Biçimsel Özellikler
Merkezde küçük işaret alanı ve çevresinde basamaklı, labirent benzeri köşeli hatlardan oluşan çerçeveli düzen.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Mardin örneğini inceleyen çalışma damga/tamga kullanımını mülkiyet, soy ve kimlik işaretleri bağlamında ele alır. Selçuklu dönemi Konya yapıları üzerine araştırma ise bazı Türk damgalarının mimari kompozisyonlarda motifleşme sürecini tartışır.
Anlam ve Bağlam
Damganın anlamı, onu kullanan kişi veya topluluk ve kullanım bağlamıyla belirlenir. Benzer geometrik şekillerin yalnız biçim benzerliği nedeniyle aynı damga ya da aynı topluluk işareti kabul edilmesi yöntemsel olarak uygun değildir.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Begiç, H. N. (2020). Anadolu kültüründe damga/tamga/dövme: Mardin örneği. Milli Folklor, 16(126), 153–174. Kaynağı aç
- Damga / Tamga motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Duran, R., & Aslan, Y. (2019). Selçuklu dönemi Konya yapılarında motifleşen Türk damgaları. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, 10, 107–126. Kaynağı aç