Deveboynu
Deveboynu, geleneksel adlandırmayla aktarılan; uzayan, kıvrılan ya da basamaklı bir hat örgüsüyle kurulan biçimsel motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Hayvan Uzvu, Ayak ve İz Repertuvarı
- Adlandırma
- Benzetimsel / Analojik Adlandırma · Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Alanı Henüz Çözümlenmemiş
- Temsil biçimleri
- Geometrize
- Biçimsel özellikler
- Kancalı · Eğrisel
- Gönderge durumu
- Belirsiz / Tartışmalı
Motifin açıklamaları
Tanım
Deveboynu, geleneksel adlandırmayla aktarılan; uzayan, kıvrılan ya da basamaklı bir hat örgüsüyle kurulan biçimsel motiftir. Adlandırma, biçimin gerçek bir hayvan anatomisini zorunlu olarak betimlediği anlamına gelmez; örnekler kendi teknik ve yerel kullanım bağlamları içinde değerlendirilir.
Biçimsel Özellikler
Deveboynu, yatay bir taban çizgisi üzerinde ritmik olarak tekrarlanan üç köşeli/kancalı lacivert birimden oluşur. Görsel, hayvan boynunu figüratif biçimde betimlemez; adlandırma ile biçim arasındaki ilişkinin geleneksel/analojik olduğu kabul edilir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Deveboynu motifine ilişkin kullanım, Türk ve Anadolu sanatında dokuma, mimari bezeme, kitap sanatları, metal, seramik ve/veya figürlü tezyinat gibi farklı mecralarda kaynaklara göre değişen biçimlerde izlenebilmektedir. Tarihsel ve kullanımsal değerlendirme yalnız doğrulanabilir literatür ve belgelenmiş eser kayıtlarıyla sınırlandırılmış; eser düzeyinde kanıt bulunmayan kullanımlar genellenmemiştir.
Anlam ve Bağlam
Deveboynu adlandırmasına veya tasvirine atfedilen sembolik anlamlar dönem, yöre, inanç çevresi, nesne türü ve kullanım bağlamına bağlıdır. Güç, koruyuculuk, bereket, kozmoloji, uğur veya kimlik gibi yorumlar ancak ilgili kaynak ve belgelenmiş eser bağlamıyla desteklendiğinde geçerli sayılır; motif için değişmez evrensel anlam varsayılmaz.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Selçuk, K., & Yurttaş, H. (2020). Doğu Karadeniz Bölgesi dokumalarında tespit edilen figürlü (hayvan/insan) motifler üzerine bir deneme. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 26(45), 558–569. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.749006 Kaynağı aç
- AES. (2026). Deveboynu — kullanıcı tarafından sağlanan kanonik motif görseli [Dijital görsel].
- Esin, E. (2004). Orta Asya’dan Osmanlıya: Türk sanatında ikonografik motifler. Kabalcı Yayınevi. Kaynağı aç
- Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisinin ana hatları. Kabalcı. Kaynağı aç
- Beydiz, M. G. (2016). Mitolojiden sanata hayvan imgesi. Arkeoloji ve Sanat Yayınları. Kaynağı aç
- Bilici, K. (1983). Anadolu taş tezyinatında hayvan üslubu (Erken devir örnekleri üzerine bir deneme). Sanat Tarihi Dergisi, 2(2). Kaynağı aç
- Çatalbaş, R. (2011). Türklerde hayvan sembolizmi ve din ilişkisi. TURAN-SAM, 3(12), 49–60. Kaynağı aç
- Begiç, H. N. (2022). Anadolu nazar inancı ve nazarlıklar. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, 5(Özel Sayı 3), 170–187. Kaynağı aç