El
İnsan elini beş parmaklı, gerçekçi ya da stilize/simgesel biçimlerle referanslayan; Anadolu halı ve kilim dokumalarında belgelenmiş anatomik referanssal motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- İnsan / Antropomorfik
- Repertuvar grupları
- İnsan Bedeni ve Beden Parçası Repertuvarı
- Adlandırma
- Anatomik Referanssal Adlandırma
- Gönderge alanları
- İnsan Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
El motifi, insan elinin avuç ve parmak yapısını doğrudan ya da stilize biçimde referanslayan anatomik referanssal motiftir.
Biçimsel Özellikler
Görsel temsil koyu lacivert tek parça el silueti, belirgin avuç ve beş parmakla yalın bir şematik temsil kullanır; süsleyici iç desen bulunmaz.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Türk halı ve kilim dokumalarında el motifi gerçek ele yakın, stilize ya da nokta-çizgi düzenine indirgenmiş biçimlerde belgelenmiştir. İngilizce kilim literatürü bu çeşitlenmenin teknik ve yerel tasarım gelenekleriyle ilişkisini değerlendirmeye imkân verir.
Anlam ve Bağlam
El motifine nazardan korunma, uğur, bereket veya Fatma/Fatıma’nın eli gibi anlam katmanları belirli geleneklerde yüklenmiştir. Bu ilişkiler kaynak ve nesne bağlamı doğrulanmadan evrensel motif anlamı olarak sunulmamalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Davies, P. (2000). Antique kilims of Anatolia. W. W. Norton & Company. Kaynağı aç
- Cootner, C. M., & Muse, G. (1990). Anatolian kilims: The Caroline & H. McCoy Jones Collection. Sotheby’s Publications. Kaynağı aç
- Oyman, N. R. (2019). Bazı Anadolu kilim motiflerinin sembolik çözümlemesi. Arış Dergisi, 14, 4–22. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.119 Kaynağı aç
- Aydın, T. (2022). Türk halı ve kilim dokumalarında “el” motifinin izdüşümü. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 167–184. https://doi.org/10.56597/kausbed.1081230 Kaynağı aç