Gerdanlık
Gerdanlık ya da kolye dizisini art arda bağlanan baklava, halka veya sarkıt biçimleriyle stilize eden takı motifidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Nesne / Maddi Kültür
- Repertuvar grupları
- Takı ve Kişisel Eşya Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Maddi Kültür / Artefakt Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Gerdanlık motifi, boyun çevresinde sıralanan takı öğelerini zincir, halka, baklava veya sarkıt dizileriyle şematikleştirir. Dokuma ve örgülerde çoğu kez dikey ya da yatay tekrara elverişli geometrik bir birime dönüşür.
Biçimsel Özellikler
Dikey bir hat üzerinde üst üste bağlanan baklava ve çokgen birimlerden oluşan zincir görünümü.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Hakkâri saha araştırması, Şemdinli ve Yüksekova-Armutdüzü çevresindeki yün çoraplarda gerdanlık/kolye motiflerini belgelemektedir. Şanlıurfa kilimlerine ilişkin araştırmalar da takı adlandırmalı motiflerin dokuma repertuvarındaki yayılımına katkı sağlamaktadır.
Anlam ve Bağlam
Gerdanlık motifi süslenme, hediye ve evlilik pratikleriyle ilişkilendirilebilir. Yöresel bağlam güçlü olsa da bu çağrışımlar her dokuma örneğinde aynı toplumsal işlevi göstermez.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Buğrul, H. (2020). Hakkâri’de evlilikle bağlantılı geleneklerin el sanatlarına yansımaları. Arış, 16, 26–41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.132 Kaynağı aç
- Gerdanlık motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Başaran, F. N., & Tağı, S. (2019). Şanlıurfa kilim dokumaları. İKSAD 4. Uluslararası GAP Sosyal Bilimler Kongresi, Şanlıurfa. Kaynağı aç