AES-MOT-0049 · Motif kaydı

Göz

İnsan gözünü geometrik, özellikle baklava ve iç içe merkezli biçimlerle temsil eden; Anadolu düz dokumalarında nazar inancı bağlamında belgelenmiş anatomik motiftir.

Motifi kütüphane görünümünde aç

Göz motifinin AES kanonik temsil görseli.

Sınıflandırma

Motifin açıklamaları

Tanım

Göz motifi, insan gözünü doğrudan veya geometrize edilmiş merkezli biçimler aracılığıyla referanslayan anatomik referanssal motiftir.

Biçimsel Özellikler

Görsel temsil iç içe yerleşmiş baklavalar, merkez çekirdeği ve iki yana açılan dişli/branşlı uzantılarla yatay eksenli bir göz şeması oluşturur; organik göz biçimi geometrik modüllere dönüştürülmüştür.

Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam

Düz dokumalarda göz motifi nazar inancı ile ilişkisi bakımından özel bir akademik çalışmada incelenmiş; İç Anadolu halı araştırmalarında da figüratif repertuvar içinde kaydedilmiştir. İngilizce kilim kaynakları geometrik işaretlerin yerel görsel dil içinde çoklu varyantlar üretebildiğini gösterir.

Anlam ve Bağlam

Göz motifi birçok Anadolu dokuma bağlamında nazardan korunma ile ilişkilendirilir; ancak biçimsel benzerlik tek başına aynı işlevi kanıtlamaz. Koruyucu anlam iddiası motif adlandırması ve kullanım bağlamının birlikte doğrulandığı örneklere dayandırılmalıdır.

El sanatları

Kayıtla ilişkili kaynaklar

Davies, P. (2000). Antique kilims of Anatolia. W. W. Norton & Company. Kaynağı aç
Cootner, C. M., & Muse, G. (1990). Anatolian kilims: The Caroline & H. McCoy Jones Collection. Sotheby’s Publications. Kaynağı aç
Akpınarlı, H. F., & Üner, İ. (2017). İç Anadolu Bölgesi halılarında görülen figüratif sembol ve motifler. Art-e Sanat Dergisi, 10(20), 630–651. https://doi.org/10.21602/sduarte.339715 Kaynağı aç
Etikan, S., & Kılıçarslan, H. (2013). Düz dokumalarda nazar inancı ve göz motifi. Art-e Sanat Dergisi, 5(10), 103–121. https://doi.org/10.21602/sgsfsd.47473 Kaynağı aç

Altın El Sanatları · Kayıt bilgileri mevcut AES veri kaynaklarından gösterilmektedir.

Göz