AES-MOT-0035 · Motif kaydı

Haşhaş Kozası

Haşhaş bitkisinin kapsül/koza formunu gövde, taç ve yaprak öğeleriyle stilize eden; Selçuklu ve sonraki görsel kültürde belgelenen bitkisel motiftir.

Motifi kütüphane görünümünde aç

Haşhaş Kozası motifinin AES kanonik temsil görseli.

Sınıflandırma

Motifin açıklamaları

Tanım

Haşhaş Kozası motifi, haşhaş bitkisinin olgun kapsülünü/kozasını ayırt edici gövde ve üst taç yapısıyla referanslayan bitkisel bezeme motifidir.

Biçimsel Özellikler

Görsel temsil dikey eksende genişleyen oval kapsül, üstte çiçek/taç benzeri başlık ve iki yanda simetrik yaprak-sap öğeleriyle kurulmuştur; doğal form dekoratif ayrıntılarla stilize edilmiştir.

Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam

Haşhaş motifi Anadolu Selçuklu çinileri üzerine güncel akademik çalışmada doğrudan incelenmiş; haşhaş bitkisinin 11–14. yüzyıl Anadolu kültüründeki tıbbi, gıda ve kültürel kullanımları ayrı bir tarihsel çalışmada belgelenmiştir. İngilizce Osmanlı seramik literatürü daha geniş vegetal tasarım sistemi için karşılaştırmalı bağlam sağlar.

Anlam ve Bağlam

Haşhaşın bereket, güç veya süreklilik gibi anlamlarla ilişkilendirilmesi belirli kaynak ve dönemlere bağlıdır. Bitkinin tıbbi ve gündelik kullanım geçmişi de bulunduğundan sembolik yorum tek boyutlu sunulmamalıdır.

El sanatları

Kayıtla ilişkili kaynaklar

Denny, W. B. (2004). Iznik: The artistry of Ottoman ceramics. Thames & Hudson. Kaynağı aç
Atasoy, N., & Raby, J. (1989). Iznik: The pottery of Ottoman Turkey. Alexandria Press. Kaynağı aç
Öztürk, M., & Samur, T. (2025). Anadolu Selçuklu Dönemi çinilerindeki haşhaş motifinin çağdaş Türk resmine yansımaları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(3), 782–798. https://doi.org/10.46868/atdd.2025.955 Kaynağı aç
Kaya, S. (2024). Türk kültüründe haşhaş (afyon bitkisi) kullanımı (11–14. yüzyıl Anadolu’sunda). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 109, 115–138. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1420367 Kaynağı aç

Altın El Sanatları · Kayıt bilgileri mevcut AES veri kaynaklarından gösterilmektedir.