İbrik
İbrik formunu gövde, boyun, ağız, kulp ve emzik gibi ayırt edici parçalarıyla stilize eden nesne kökenli motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Nesne / Maddi Kültür
- Repertuvar grupları
- Kap, Aydınlatma ve Ev Eşyası Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Maddi Kültür / Artefakt Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
İbrik motifi, su kabının gövde, boyun, ağız, kulp ve emzik bileşenlerini seçici biçimde vurgulayarak nesneyi tanınabilir bir siluete dönüştürür. Tasvirler natüralist görünüme yaklaşabildiği gibi geometrik ve dekoratif şemalara da indirgenebilir.
Biçimsel Özellikler
Uzun boyunlu, iki yanda kulplu ve aşağı doğru sivrilen gövdeli kap silueti; gövdede şerit ve spiral bezemeler.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
İbrik tasvirleri Osmanlı görsel kültüründe farklı sanat ortamlarında incelenmiş; tekstil el sanatlarında da suyla ilişkili repertuvar içinde belgelenmiştir. Halı, kilim ve seccade gibi dokuma türleri bu motifin görüldüğü ortamlar arasındadır.
Anlam ve Bağlam
İbrik, kullanım nesnesi olarak su taşıma ve temizlik işlevine bağlıdır; dini veya törensel bağlamlarda arınma çağrışımları kazanabilir. Bu anlamların tüm ibrik tasvirlerine otomatik biçimde aktarılması yerine nesnenin bağlamı dikkate alınmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Soysaldı, A. (2022). Tekstil el sanatlarında su ve ibrik motifleri. Hars Akademi, 5(Özel Sayı 3), 446–454. Kaynağı aç
- İbrik motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Altıer, S. (2019). Osmanlı sanatı’nda ibrik tasvirleri ve ikonografisi. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 17(26), 149–202. https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.585358 Kaynağı aç