İris / Süsen
Süsen/iris çiçeğinin belirgin taç yaprak ve uzun yaprak yapısını referans alan; klasik dönem Osmanlı mimari çinilerinde daha seyrek belgelenen floral motiflerden biridir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Bitkisel / Fitomorfik
- Repertuvar grupları
- Bahçe ve Çiçek Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Bitkisel Referent
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
İris / Süsen motifi, iris çiçeğinin dikey büyüme yapısını, belirgin dışa/aşağı kıvrılan taç yapraklarını ve uzun şerit yapraklarını bezeme formuna dönüştürür.
Biçimsel Özellikler
Dikey eksen, ayrışan taç yaprak grupları ve uzun sivri yapraklar öne çıkar. Form çoğu kez iki yanlı dengeli fakat doğal çiçek yapısına bağlı olarak asimetrik ayrıntılar içerebilir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
2026 tarihli bir çalışma, süsen/iris tasvirlerini Rüstem Paşa Camii’nden Hekimoğlu Ali Paşa Camii’ne uzanan seçilmiş Osmanlı mimari çini korpusunda nadir çiçekler arasında belgelemiştir.
Anlam ve Bağlam
Süsen/iris tasvirlerinin anlamı mekân, kompozisyon ve dönemsel kültürel çağrışımlarla birlikte yorumlanmalıdır; tek ve evrensel bir anlam kabul edilmemiştir.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Birol, İ. A., & Derman, F. Ç. (1991). Türk tezyînî sanatlarında motifler. Kubbealtı Neşriyatı. Kaynağı aç
- Denny, W. B. (2004). Iznik: The artistry of Ottoman ceramics. Thames & Hudson. Kaynağı aç
- Atasoy, N., & Raby, J. (1989). Iznik: The pottery of Ottoman Turkey. Alexandria Press. Kaynağı aç
- Kaygusuz, E. F. (2026). Klasik dönem Osmanlı kâşî (çini) sanatında nâdir çiçek motifleri ve sembolik anlamları üzerine bir inceleme. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 60, 605–636. https://doi.org/10.17120/omuifd.1865645 Kaynağı aç