Köknar
Köknar ağacı veya köknar yaprağı referansını yerel işleme repertuvarında şematikleştiren; Mengen’de “kuyner (köknar) yaprağı” adıyla belgelenmiş bitkisel motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Bitkisel / Fitomorfik
- Repertuvar grupları
- Ağaç ve Hayat Ağacı Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Bitkisel Referent
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Köknar motifi, köknar ağacı/yaprağının iğne yapraklı, eksensel ve katmanlı görünümünden türetilen referanssal bitkisel motiftir. Yerel geleneklerde ad ve biçim farklılaşabilir.
Biçimsel Özellikler
Görsel temsil doğalcı bir ağaç çizimi değildir; dikey gövde çevresinde iki yana açılan kademeli, kısa ve açısal dallardan oluşan son derece şematik bir yapı gösterir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Mengen geleneksel giyim-kuşam araştırması telli poğ nakışları arasında “yaprak teli [kuyner (köknar) yaprağı]” adını doğrudan kaydeder. Bu veri köknar adının yerel işleme terminolojisinde yaşayan bir motif adı olduğunu gösterir; İngilizce Osmanlı vegetal repertuvarı yalnızca daha geniş karşılaştırmalı bağlam sağlar.
Anlam ve Bağlam
Köknar motifine sabit ve genellenebilir bir sembolik anlam yüklemek için mevcut doğrulanmış literatür yetersizdir. Motif öncelikle yerel adlandırma ve biçimsel özellikleri üzerinden tanımlanmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Birol, İ. A., & Derman, F. Ç. (1991). Türk tezyînî sanatlarında motifler. Kubbealtı Neşriyatı. Kaynağı aç
- Denny, W. B. (2004). Iznik: The artistry of Ottoman ceramics. Thames & Hudson. Kaynağı aç
- Atasoy, N., & Raby, J. (1989). Iznik: The pottery of Ottoman Turkey. Alexandria Press. Kaynağı aç
- Yalçın Çelik, S. D. (2015). Mengen’de geleneksel giyim kuşam: Mikro ölçekli kültür tarihi çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu Halk Kültürünü Araştırma ve Uygulama Merkezi. Kaynağı aç