Kozalak
İğne yapraklı ağaç kozalaklarının oval/konik ve üst üste binen pullu yapısını stilize eden; tekstil dahil farklı sanat ortamlarında dekoratif ve ikonografik kullanımları belgelenmiş motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Bitkisel / Fitomorfik
- Repertuvar grupları
- Meyve, Tohum ve Tarımsal Ürün Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Bitkisel Referent
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Kozalak motifi, çam ve benzeri iğne yapraklı ağaçların kozalak yapısını; konik/oval gövde ve tekrarlanan pullar aracılığıyla bezeme formuna dönüştürür.
Biçimsel Özellikler
Dikey eksen çevresinde daralan oval/konik siluet ve yüzey boyunca tekrarlanan pul birimleri belirgindir. Tekrar, merkezî kütle ve eksenellik baskındır.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Kozalak, tarih boyunca farklı kültür ve sanat ortamlarında görülmüş; Osmanlı dönemi tekstil bitkisel repertuvarında da örneklenmiştir.
Anlam ve Bağlam
Kozalağa ilişkin ikonografik ve mitolojik yorumlar kültür, dönem ve kullanım alanına göre değişir; bu nedenle tek bir evrensel anlam yerine bağlamsal kanıt esas alınmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Birol, İ. A., & Derman, F. Ç. (1991). Türk tezyînî sanatlarında motifler. Kubbealtı Neşriyatı. Kaynağı aç
- Akpınarlı, H. F., & Balkanal, Z. (2012). 16–18. yüzyıllarda İstanbul’da üretilen kumaşlarda bitkisel bezemelerin incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 5(10), 179–209. Kaynağı aç
- Baer, E. (1998). Islamic ornament. Edinburgh University Press. Kaynağı aç
- Grabar, O. (1992). The mediation of ornament. Princeton University Press. https://doi.org/10.2307/jj.5425903 Kaynağı aç
- Aksoy, E. (2022). İkonografik, mitolojik ve dekoratif olarak kozalak motifi ve tekstil sanatında kullanımı. Art-e Sanat Dergisi, 15(30), 1136–1154. https://doi.org/10.21602/sduarte.1169845 Kaynağı aç