Küpe
Küpe ve sarkıtlı takı biçimlerini eksenli, kancalı ya da üçgensel öğelerle şematikleştiren kişisel süs eşyası motifidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Nesne / Maddi Kültür
- Repertuvar grupları
- Takı ve Kişisel Eşya Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Maddi Kültür / Artefakt Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Küpe motifi, takının asılma ve sarkma özelliğini merkezî eksen, yan kanatlar, kancalar veya sarkıt benzeri geometrilerle temsil eder. Yöresel dokuma ve örgülerde biçim nesnenin gerçekçi tasvirinden oldukça uzaklaşabilir.
Biçimsel Özellikler
Merkezde dikey eksen, iki yanda simetrik üçgensel kanatlar ve sarkıt etkisi oluşturan köşeli uçlar.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Hakkâri’de evlilik gelenekleri ile el sanatları arasındaki ilişkiyi inceleyen saha çalışması, kadın yün çoraplarında küpe motifinin kullanımını belgeler. Bu örnek, motifin giyim ve örgü yüzeylerinde kişisel takı adlandırmasıyla yer aldığını göstermektedir.
Anlam ve Bağlam
Küpe motifi kişisel süslenme, kadın giyimi ve evlilik çevresiyle ilişki kurabilir; ancak kaynakta belirtilen yöresel bağlam dışında sabit bir evlilik ya da statü anlamı yüklenmemelidir.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Buğrul, H. (2020). Hakkâri’de evlilikle bağlantılı geleneklerin el sanatlarına yansımaları. Arış, 16, 26–41. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.132 Kaynağı aç
- Küpe motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.