AES-MOT-0052 · Motif kaydı

Kuş

Kuş figürünün baş, gövde, kanat ve kuyruk öğelerinin natüralist ya da stilize biçimde aktarıldığı hayvansal motiftir.

Sınıflandırma

Motifin açıklamaları

Tanım

Kuş figürünün baş, gövde, kanat ve kuyruk öğelerinin natüralist ya da stilize biçimde aktarıldığı hayvansal motiftir. Biçim, uygulandığı teknik, malzeme ve döneme göre natüralist, şematik veya geometrize yorumlar gösterebilir.

Biçimsel Özellikler

Görsel temsilde kuş, kuş anatomisinin bütünü yerine geometrize edilmiş, yukarı yönelimli ve açısal bir silüetle temsil edilir. Gövde ve kanat ilişkisi lacivert-kiremit-hardal şeritlerle kurulmuş; baş/gaga bölgesi üst eksende sadeleştirilmiştir. Biçim, figüratif referenti korurken belirgin biçimde şematik ve geometrizedir.

Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam

Kuş figürü/motifi, Türk ve Anadolu sanatında hayvan tasvirlerinin kullanıldığı mimari bezeme, taş işçiliği, kitap/cilt sanatı, seramik, metal ve dokuma gibi farklı mecralarla ilişkili daha geniş figürlü bezeme repertuvarı içinde değerlendirilir. Orta Asya hayvan üslubu ile Anadolu’daki Selçuklu ve sonraki dönem örnekleri arasında süreklilik kadar biçim ve işlev değişimleri de görülür.

Anlam ve Bağlam

Kuş tasvirlerine yüklenen anlamlar dönem, inanç çevresi, kullanım yeri ve eserin işlevine göre değişir. Literatürde koruyuculuk, iktidar, uğur, kozmoloji veya toplumsal kimlik gibi yorumlar görülebilse de bunlar motifin değişmez ve evrensel anlamları olarak kabul edilmez; yalnızca belirli bir kaynak ve eser bağlamında desteklendiğinde geçerli kabul edilebilir.

El sanatları

Kayıtla ilişkili kaynaklar

Esin, E. (2004). Orta Asya’dan Osmanlıya: Türk sanatında ikonografik motifler. Kabalcı Yayınevi. Kaynağı aç
AES. (2026). Kuş — kullanıcı tarafından sağlanan kanonik motif görseli [Dijital görsel].
Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisinin ana hatları. Kabalcı. Kaynağı aç
Diyarbekirli, N. (1972). Hun sanatı. Milli Eğitim Bakanlığı. Kaynağı aç
Selçuk, K., & Yurttaş, H. (2020). Doğu Karadeniz Bölgesi dokumalarında tespit edilen figürlü (hayvan/insan) motifler üzerine bir deneme. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 26(45), 558–569. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.749006 Kaynağı aç
Boydak, F. Ş. (2021). Türk cilt sanatında hayvan tasvirleri. 3. Uluslararası Multidisipliner Sosyal Bilimler Kongresi (ICMUSS2021), 209–219. Kaynağı aç
Bilici, K. (1983). Anadolu taş tezyinatında hayvan üslubu (Erken devir örnekleri üzerine bir deneme). Sanat Tarihi Dergisi, 2(2). Kaynağı aç
Roux, J.-P. (2005). Orta Asya’da kutsal bitkiler ve hayvanlar (A. Kazancıgil & L. Arslan, Çev.). Kabalcı Yayınevi. Kaynağı aç

Altın El Sanatları · Kayıt bilgileri mevcut AES veri kaynaklarından gösterilmektedir.

Kuş