AES-MOT-0058 · Motif kaydı

Leylek

Leyleğin uzun bacakları, uzun gagası ve ince gövde yapısının stilize edilmesiyle oluşturulan hayvansal motiftir.

Sınıflandırma

Motifin açıklamaları

Tanım

Leyleğin uzun bacakları, uzun gagası ve ince gövde yapısının stilize edilmesiyle oluşturulan hayvansal motiftir. Biçim, uygulandığı teknik, malzeme ve döneme göre natüralist, şematik veya geometrize yorumlar gösterebilir.

Biçimsel Özellikler

Leylek profilden; uzun gaga, uzun boyun ve görece iri gövde oranlarıyla betimlenmiştir. Gaga ve boyun çizgisi yatay-dikey gerilim kurarken, gövde lacivert ana kütle ve kiremit-hardal iç alanlarla sadeleştirilmiştir.

Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam

Leylek figürü/motifi, Türk ve Anadolu sanatında hayvan tasvirlerinin kullanıldığı mimari bezeme, taş işçiliği, kitap/cilt sanatı, seramik, metal ve dokuma gibi farklı mecralarla ilişkili daha geniş figürlü bezeme repertuvarı içinde değerlendirilir. Orta Asya hayvan üslubu ile Anadolu’daki Selçuklu ve sonraki dönem örnekleri arasında süreklilik kadar biçim ve işlev değişimleri de görülür.

Anlam ve Bağlam

Leylek tasvirlerine yüklenen anlamlar dönem, inanç çevresi, kullanım yeri ve eserin işlevine göre değişir. Literatürde koruyuculuk, iktidar, uğur, kozmoloji veya toplumsal kimlik gibi yorumlar görülebilse de bunlar motifin değişmez ve evrensel anlamları olarak kabul edilmez; yalnızca belirli bir kaynak ve eser bağlamında desteklendiğinde geçerli kabul edilebilir.

El sanatları

Kayıtla ilişkili kaynaklar

Esin, E. (2004). Orta Asya’dan Osmanlıya: Türk sanatında ikonografik motifler. Kabalcı Yayınevi. Kaynağı aç
AES. (2026). Leylek — kullanıcı tarafından sağlanan kanonik motif görseli [Dijital görsel].
Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisinin ana hatları. Kabalcı. Kaynağı aç
Diyarbekirli, N. (1972). Hun sanatı. Milli Eğitim Bakanlığı. Kaynağı aç
Selçuk, K., & Yurttaş, H. (2020). Doğu Karadeniz Bölgesi dokumalarında tespit edilen figürlü (hayvan/insan) motifler üzerine bir deneme. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 26(45), 558–569. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.749006 Kaynağı aç
Boydak, F. Ş. (2021). Türk cilt sanatında hayvan tasvirleri. 3. Uluslararası Multidisipliner Sosyal Bilimler Kongresi (ICMUSS2021), 209–219. Kaynağı aç
Bilici, K. (1983). Anadolu taş tezyinatında hayvan üslubu (Erken devir örnekleri üzerine bir deneme). Sanat Tarihi Dergisi, 2(2). Kaynağı aç
Roux, J.-P. (2005). Orta Asya’da kutsal bitkiler ve hayvanlar (A. Kazancıgil & L. Arslan, Çev.). Kabalcı Yayınevi. Kaynağı aç

Altın El Sanatları · Kayıt bilgileri mevcut AES veri kaynaklarından gösterilmektedir.