Münhanî
Münhanî, özellikle Selçuklu ve erken Osmanlı tezyinatında görülen, kıvrımlı ve kademeli renk/hat düzenleriyle kurulan tarihsel bezeme repertuvarıdır. Kaynaklarda motif, üslup veya bezeme tekniği gibi farklı rollerle tanımlanabildiği için kavramsal rolü tartışmalı olarak korunur. Tezhip literatürü münhanîyi…
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Münhanî Repertuvarı
- Adlandırma
- Biçimsel Betimleyici Adlandırma · Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Temsil biçimleri
- Soyutlanmış · Stilize
- Biçimsel özellikler
- Eğrisel · Tekrarlı
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
Motifin açıklamaları
Tanım
Münhanî, özellikle Selçuklu ve erken Osmanlı tezyinatında görülen, kıvrımlı ve kademeli renk/hat düzenleriyle kurulan tarihsel bezeme repertuvarıdır. Kaynaklarda motif, üslup veya bezeme tekniği gibi farklı rollerle tanımlanabildiği için kavramsal rolü tartışmalı olarak korunur.
Biçimsel Özellikler
Art arda kıvrılan, çoğu kez birbirine paralel renk/hat şeritleri ve ritmik tekrarlanan eğrisel birimler karakteristiktir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Tezhip literatürü münhanîyi geleneksel bezeme repertuvarı içinde ele alır; Mehmet Topal’ın çalışması motifin dokuma tasarımına uygulanmasını deneysel ve belgeli biçimde incelemiştir.
Anlam ve Bağlam
Adın kökeni ve motifin tek bir doğal referentten türediği yönündeki açıklamalar yeterince sabit değildir; biçimsel ve tarihsel kullanım esas alınır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Duran, G., & Derman, F. Ç. (2012). Tezhip. TDV İslâm Ansiklopedisi. Kaynağı aç
- Topal, M. (2020). Münhani motifi ve dokuma tasarımında kullanılması üzerine deneysel bir çalışma [Lisansüstü tez, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi]. Kaynağı aç
- Münhanî motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan kanonik WEBP görsel, 14 Eylül 2026.