Ok ve Yay
Yay eğrisi ile ok eksenini tek kompozisyonda birleştiren, avcılık ve savaş kültürü kökenli nesne motifidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Nesne / Maddi Kültür
- Repertuvar grupları
- Silah ve Okçuluk Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Maddi Kültür / Artefakt Referenti
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Ok ve Yay motifi, yayın kavisli gövdesi ile okun doğrusal eksenini birlikte kullanarak kolay tanınan bir silah ve okçuluk imgesi oluşturur. Şema zamanla damga ve geometrik bezeme biçimlerine dönüşerek gerçekçi tasvirden uzaklaşabilir.
Biçimsel Özellikler
Yatay kavisli yay gövdesini merkezde dikey bir ok keser; üstte küçük baklava biçimli ek öğe bulunur.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Türk sanatında Ok-Yay damgalarının kaya resimlerinden motifleşmiş mimari bezemelere uzanan dönüşümü belgelenmiştir. Anadolu Selçuklu yapılarında Sahabiye Medresesi, Erzurum Çifte Minareli Medrese, Sadrettin Konevi Camisi ve Sahip Ata Camisi motifleşmiş Ok-Yay örnekleri arasında gösterilmektedir.
Anlam ve Bağlam
Ok ve yay, farklı tarihsel bağlamlarda avcılık, savaş, güç, hâkimiyet ve bağlılıkla ilişkilendirilmiştir. Bu anlamlar aynı biçimin her kullanımında eşit değildir; damga, silah tasviri ve süsleme motifi arasındaki işlev farkı korunmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Aslan, Y. (2024). Türk sanatında “soyut simgesel üslup” düşüncesinden söz edilebilir mi? Art-Sanat, 22, 199–226. https://doi.org/10.26650/artsanat.2024.22.1360929 Kaynağı aç
- Ok ve Yay motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Küçük, M. A. (2018). İslâm öncesinden sonrasına Türk geleneğinde bir yaşam stili: “Okçuluk”. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1). Kaynağı aç