On Kollu Yıldız
On eş yönelimin ortak merkez çevresinde kurulduğu radyal geometrik yıldız biçimidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Yıldız, Rozet ve Radyal Biçimler
- Adlandırma
- Biçimsel Betimleyici Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
Motifin açıklamaları
Tanım
On kollu yıldız, on yönlü bölümlendirme ve çokgen ilişkileri üzerinden kurulan geometrik bir yıldız formudur. İslam geometrik bezeme geleneğinde farklı kol sayılarına sahip yıldızların tekil veya bileşik sistemler içinde kullanıldığı belgelenmiştir.
Biçimsel Özellikler
Merkez çevresinde eş aralıklı on çıkıntının loblu ve sivri geçişlerle oluşturduğu radyal yıldız düzeni.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
İslam geometrik bezeme literatürü, yıldız biçimlerinin pergel-cetvel konstrüksiyonları, çokgen ağlar ve oran sistemleri üzerinden tarihsel olarak çeşitlendiğini göstermektedir. Mimari kubbelerde farklı kol sayılarına sahip yıldızların birleşimini inceleyen 2024 tarihli çalışma, yıldız formlarının Hindistan’dan Anadolu’ya, İran’dan Kuzey Afrika ve İspanya’ya uzanan geniş bir coğrafyada farklı kompozisyonlarla kullanıldığını belgelemektedir.
Anlam ve Bağlam
Bu kayıt yıldızın geometrik biçimini tanımlar; göksel yıldız imgesiyle özdeşlik veya belirli dinî/simgesel anlam biçimden otomatik olarak çıkarılmaz. İkonografik yorum, tarihsel nesne ve kaynak düzeyinde ayrıca kanıtlanmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Bonner, J. (2017). Islamic geometric patterns: Their historical development and traditional methods of construction. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-0217-7 Kaynağı aç
- On Kollu Yıldız motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Necipoğlu, G. (1995). The Topkapı Scroll: Geometry and ornament in Islamic architecture. The Getty Center for the History of Art and the Humanities. Kaynağı aç
- Altın, A. (2024). İslam kubbelerinde gökyüzü formları (Geometrik süslemede farklı yıldız şekillerinin bileşimi). Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 52, 149–178. https://doi.org/10.21497/sefad.1453215 Kaynağı aç