Palmet
Merkezî eksen çevresinde yelpaze/palmiye yaprağı izlenimi veren lobların simetrik biçimde açılmasıyla kurulan, uzun tarihsel dolaşıma sahip geleneksel bitkisel bezeme motifidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Bitkisel / Fitomorfik
- Repertuvar grupları
- Lotus–Palmet–Akantus Repertuvarı
- Adlandırma
- Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Bitkisel Referent
- Temsil biçimleri
- Stilize
- Biçimsel özellikler
- Organik · Dilimli / Loblu · İki Yanlı Simetri
- Gönderge durumu
- Belirsiz / Tartışmalı
Motifin açıklamaları
Tanım
Palmet, merkezden veya tabandan dışa doğru açılan yaprak/lob dizisinin palmiye benzeri yelpaze formu oluşturduğu stilize bitkisel bezeme motifidir.
Biçimsel Özellikler
Dikey eksen, iki yana açılan simetrik loblar ve merkezde yükselen ana yaprakla kurulur. Eksenellik, iki yanlı simetri ve loblu yapı belirgindir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Palmet, Orta Asya ve daha geniş Avrasya süsleme gelenekleri bağlamında tartışılmış; Osmanlı dönemi İstanbul kumaşlarının bitkisel repertuvarında da belgelenmiştir.
Anlam ve Bağlam
Palmetin tarihsel anlamları kültür ve dönemlere göre değişir; Biçimsel özellikler, kaynaklandırılmamış evrensel sembolizm iddialarından ayrı değerlendirilmelidir.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Birol, İ. A., & Derman, F. Ç. (1991). Türk tezyînî sanatlarında motifler. Kubbealtı Neşriyatı. Kaynağı aç
- Akpınarlı, H. F., & Balkanal, Z. (2012). 16–18. yüzyıllarda İstanbul’da üretilen kumaşlarda bitkisel bezemelerin incelenmesi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 5(10), 179–209. Kaynağı aç
- Necipoğlu, G. (1990). From International Timurid to Ottoman: A change of taste in sixteenth-century ceramic tiles. Muqarnas, 7, 136–170. https://doi.org/10.2307/1523126 Kaynağı aç
- Baer, E. (1998). Islamic ornament. Edinburgh University Press. Kaynağı aç
- Kuru, A. (Çakmakoğlu). (1997). Orta Asya Türk sanatında palmet ve lâle motiflerinin değerlendirilmesi hakkında bir deneme. Belleten, 61(230), 37–42. https://doi.org/10.37879/belleten.1997.37 Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Dish with Floral Design (Object no. 56.185.2). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/453599 Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Dish with Split-Leaf Palmette Design (Object no. 66.4.13). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451844 Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Textile Fragment (Object no. 52.20.22). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451102 Kaynağı aç