Pars Beneği
Pars beneği, pars/leopar postundaki benekleri stilize eden dairesel ya da rozetimsi benek düzeni için kullanılan motif adıdır. Pelengî dalga şeritlerinden ve Çintemani bileşiğinden ayrı tutulur. Osmanlı nakış terminolojisini inceleyen çalışma benek, pelengî ve Çintemani ilişkisini ayrıştırarak bu hayvansal…
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Hayvansal / Zoomorfik
- Repertuvar grupları
- Çintemani–Pelengî–Pars Beneği Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması · Benzetimsel / Analojik Adlandırma · Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Hayvansal Referent
- Temsil biçimleri
- Geometrize
- Biçimsel özellikler
- Dairesel · Tekrarlı · Bileşik Morfoloji
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Pars beneği, pars/leopar postundaki benekleri stilize eden dairesel ya da rozetimsi benek düzeni için kullanılan motif adıdır. Pelengî dalga şeritlerinden ve Çintemani bileşiğinden ayrı tutulur.
Biçimsel Özellikler
Tekil veya kümelenmiş yuvarlak/benek birimleri temel formdur; benekler düzenli tekrar veya grup halinde yerleşebilir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Osmanlı nakış terminolojisini inceleyen çalışma benek, pelengî ve Çintemani ilişkisini ayrıştırarak bu hayvansal referanslı bezeme ailesinin tarihsel kullanımını belgelemektedir.
Anlam ve Bağlam
Hayvansal referent terminolojik ve tarihsel bağlamla desteklenir; benzer yuvarlak geometrik birimler otomatik olarak pars beneği sayılmaz.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Doğanay, A. (2004). Türk sanatında pelengî ve şâhî benek nakışları ya da Çintamani yanılgısı. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 17, 193–218. Kaynağı aç
- Pars Beneği motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan kanonik WEBP görsel, 14 Eylül 2026.
- Allak, F. (2026). Geleneksel Türk el sanatlarında Çintemani motifi: Osmanlı dönemi örnekleri üzerine bir inceleme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 72, 49–69. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850807 Kaynağı aç