AES-MOT-0031 · Motif kaydı

Pıtrak

Pıtrak bitkisinin dikenli/tohumlu yapısına gönderme yapan, Anadolu düz dokumalarında geometrize ve yöresel varyantlarla görülen bitkisel motiftir.

Motifi kütüphane görünümünde aç

Pıtrak motifinin AES kanonik temsil görseli.

Sınıflandırma

Motifin açıklamaları

Tanım

Pıtrak motifi, pıtrak bitkisinin dikenli tohum başına gönderme yapan ve dokuma yüzeyinde çoğunlukla geometrize edilmiş, köşeli ya da baklava eksenli biçimlerle kurulan referanssal bitkisel motiftir.

Biçimsel Özellikler

Görsel temsilde merkezî baklava/kare çekirdeği, dışa açılan kademeli dişli uzantılar ve iki yanlı simetri belirgindir. Doğal bitki, dokuma tekniğine uyarlanmış geometrik bir şemaya dönüştürülmüştür.

Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam

Pıtrak, Anadolu düz dokuma repertuvarında farklı yöresel adlarla belgelenmektedir. Sarıkamış örneklerinde “pitirak” adıyla kaydedilmesi, motif kimliğinin yerel terminoloji içinde değişebildiğini gösterir; İngilizce kilim literatürü biçimin üretim tekniği ve bölgesel görsel dil içinde okunmasını destekler.

Anlam ve Bağlam

Pıtrak için bereket ya da korunma gibi anlamlar bazı dokuma literatüründe ilişkilendirilse de bunlar evrensel sabit anlamlar değildir. Anlam yorumları belirli yöre, nesne ve kaynak bağlamıyla sınırlandırılmalıdır.

El sanatları

Kayıtla ilişkili kaynaklar

Eroğlu, A. A. (2022). Sarıkamış kilimleri. Arış Dergisi, 20-21, 275–300. https://doi.org/10.32704/akmbaris.2022.175 Kaynağı aç
Erzincan, A., Yıldız, N., Erken, E., Parlak, D., Akbak, S., Evren, B., Ebeoğlu, S., Arslan, M., & Mercin, L. (2021). Anadolu kilim motiflerinin sofra seramiklerine yansıması. Medeniyet Sanat Dergisi, 7(1), 127–162. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.913171 Kaynağı aç
Davies, P. (2000). Antique kilims of Anatolia. W. W. Norton & Company. Kaynağı aç
Cootner, C. M., & Muse, G. (1990). Anatolian kilims: The Caroline & H. McCoy Jones Collection. Sotheby’s Publications. Kaynağı aç

Altın El Sanatları · Kayıt bilgileri mevcut AES veri kaynaklarından gösterilmektedir.