Rozet / Gülbezek
Dairesel bir alan içinde merkez çevresine radyal olarak dağılan lob, yaprak, geometrik veya karma öğelerden oluşan merkezî kompozisyon biçimidir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Yıldız, Rozet ve Radyal Biçimler
- Adlandırma
- Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma · Biçimsel Betimleyici Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Temsil biçimleri
- Bileşik Temsil
- Biçimsel özellikler
- Merkezî · Radyal · Dairesel · Çokgensel
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
Motifin açıklamaları
Tanım
Gülbezek/rozet, dairesel sınır ya da dairesel kurgu içinde bitkisel, geometrik, yazılı veya figürlü öğelerle kurulabilen merkezî bir süsleme biçimidir. Terimin rozet, gülçe ve madalyon gibi yakın adlarla örtüşmesi literatürde terminolojik tartışma yaratmaktadır.
Biçimsel Özellikler
Merkezden dışa yayılan çoklu lobların dairesel bir sınır içinde eş aralıklı dizildiği radyal kompozisyon.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Gülbezeklerin Konya çeşmelerindeki tipolojisini inceleyen çalışma, bu merkezî/radyal kompozisyonun Osmanlı ve I. Ulusal Mimarlık dönemi su yapılarındaki çeşitliliğini belgeler. Güncel terminoloji çalışması ise gülbezek, rozet, gülçe ve madalyon adlarının literatürde kısmen örtüştüğünü ve kavramsal sınırların dikkatle kurulması gerektiğini gösterir.
Anlam ve Bağlam
Gülbezek adı, “gül” sözcüğüne rağmen zorunlu olarak çiçek referansı taşımaz; geometrik, bitkisel, yazılı veya figürlü içerikler dairesel/radyal kurgu içinde bulunabilir. Anlam, yalnız merkezî biçimden değil, kompozisyonun içeriği ve bulunduğu nesneden çıkarılmalıdır.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Taşdelen, A. N. (2023). Konya çeşmelerinde gülbezek. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, 18, 147–180. https://doi.org/10.23897/usad.1319109 Kaynağı aç
- Rozet / Gülbezek motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan WEBP görsel, 13 Eylül 2026.
- Taşdelen, A. N. (2025). Gülbezek nedir? Kavram ve anlam karmaşası üzerine bir değerlendirme. Erciyes Sanat Akademisi, 1, 71–76. https://doi.org/10.5281/zenodo.18232937 Kaynağı aç
- Bonner, J. (2017). Islamic geometric patterns: Their historical development and traditional methods of construction. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-0217-7 Kaynağı aç