Rûmî
Rûmî, Türk tezyinatında kıvrımlı, loblu ve çatallanan hatlarla kurulan köklü bir bezeme ailesidir. Kaynaklar tarihsel kökeni konusunda hayvansal ve bitkisel türetme görüşlerini tartışır; bu tartışma motifin güncel tanımına tek bir referent olarak taşınmaz. Rûmî, Selçuklu ve Osmanlı sanatında çini, kitap/cilt, taş,…
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Referent-Nötr / Biçimsel
- Repertuvar grupları
- Rûmî Ailesi
- Adlandırma
- Geleneksel / Konvansiyonel Adlandırma
- Gönderge alanları
- Referent Dışı / Referent-Nötr
- Temsil biçimleri
- Stilize · Soyutlanmış
- Biçimsel özellikler
- Eğrisel · Dilimli / Loblu · Çatallanan
- Gönderge durumu
- Uygulanamaz / Referent Dışı
Motifin açıklamaları
Tanım
Rûmî, Türk tezyinatında kıvrımlı, loblu ve çatallanan hatlarla kurulan köklü bir bezeme ailesidir. Kaynaklar tarihsel kökeni konusunda hayvansal ve bitkisel türetme görüşlerini tartışır; bu tartışma motifin güncel tanımına tek bir referent olarak taşınmaz.
Biçimsel Özellikler
Rûmî düzeninin temelinde akıcı kıvrımlar, loblar, çatallanma ve kompozisyon içinde birbirine bağlanan kanat/kol benzeri çıkıntılar bulunur.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Rûmî, Selçuklu ve Osmanlı sanatında çini, kitap/cilt, taş, ahşap, metal ve tekstil gibi çok sayıda yüzeyde kullanılmıştır. Klasik dönem Osmanlı çinileri ve Süleymanname cildi üzerine çalışmalar, farklı malzemelerde belgelenmiş örnekler sunar.
Anlam ve Bağlam
Rûmînin kökenine ilişkin hayvan/bitki açıklamaları literatürde tartışmalıdır. Bu nedenle profil, biçimsel aileyi esas alır ve köken iddiasını kaynaklar arası tartışma olarak sınırlar.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Duran, G., & Derman, F. Ç. (2012). Tezhip. TDV İslâm Ansiklopedisi. Kaynağı aç
- Yılmaz, M., & Boydaş, N. (2002). Antalya Müzesinde bulunan Rumi motifli bir çiniye sanat eleştirisi açısından bir yaklaşım. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1). Kaynağı aç
- Türkmen, E. (2021). Süleymanname’nin cilt tezyinatında keşfedilen benzersiz Rûmî motifi. Lale, 2(3). Kaynağı aç
- Rûmî motif çizimi. Kullanıcı tarafından sağlanan kanonik WEBP görsel, 14 Eylül 2026.
- Arol, Z., & Turan Bakır, S. (2021). Klasik dönem Osmanlı çini köşebentlerinde Rumi kompozisyonları. International Journal of Troy Art and Design, 1(3). Kaynağı aç
- Genç, M. A. (2023). Bitlis Selçuklu mezar taşlarındaki geometri ve Rumi motiflerde anlam. EREN, 2(3). Kaynağı aç