AES-MOT-0009 · Motif kaydı
Şakayık
Şakayık çiçeğinin iri, katmanlı ve yoğun taç yapraklı görünüşünü referans alan; Türk çini ve tezyinat literatüründe stilizasyon örnekleriyle ele alınan floral motiftir.
Sınıflandırma
- Koleksiyonlar
- Bitkisel / Fitomorfik
- Repertuvar grupları
- Bahçe ve Çiçek Repertuvarı
- Adlandırma
- Referanssal / Referent Adlandırması
- Gönderge alanları
- Bitkisel Referent
- Gönderge durumu
- Olağan / Gerçek Referent
Motifin açıklamaları
Tanım
Şakayık motifi, şakayık çiçeğinin çok katmanlı ve geniş taç yapraklı formunu natüralist ya da stilize bir bezeme öğesine dönüştüren bitkisel motiftir.
Biçimsel Özellikler
Merkezden dışa doğru çoğalan geniş yaprak katmanları, dolgun çiçek başı ve radyal/konantrik açılım temel özellikleridir.
Tarihsel ve Kullanımsal Bağlam
Şakayık, Türk çini sanatı çizim literatüründe Hatâyî ile birlikte biçimsel çözümleme konusu olmuş; farklı stilizasyon derecelerinde ele alınmıştır.
Anlam ve Bağlam
Şakayığın anlamı kullanım bağlamına bağlıdır; morfolojik benzerlik, tek başına belirli bir ikonografik anlamı kanıtlamaz.
İlişkili kayıtlar
El sanatları
Kayıtla ilişkili kaynaklar
- Birol, İ. A., & Derman, F. Ç. (1991). Türk tezyînî sanatlarında motifler. Kubbealtı Neşriyatı. Kaynağı aç
- Karaca, N. (2021). Türk çini sanatında ‘Hatayi’ ve ‘Şakayık’ motifi örneğinde çizim özellikleri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(43), 7082–7105. https://doi.org/10.26466/opus.943325 Kaynağı aç
- Duran, G. (2018). Osmanlı tezhip sanatında natüralist üslûpta çiçekler. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 177–199. Kaynağı aç
- Denny, W. B. (2004). Iznik: The artistry of Ottoman ceramics. Thames & Hudson. Kaynağı aç
- Atasoy, N., & Raby, J. (1989). Iznik: The pottery of Ottoman Turkey. Alexandria Press. Kaynağı aç
- The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Mosque Lamp (Object no. 14.40.731). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/454630 Kaynağı aç
- Ashmolean Museum. (n.d.). Dish with peony blooms (EA1978.1455). Yousef Jameel Centre for Islamic and Asian Art. https://jameelcentre.ashmolean.org/object/EA1978.1455 Kaynağı aç