AES, geleneksel el sanatlarını yalnız tarihsel nesneler toplamı olarak değil; yaşayan ustalar, aileler, topluluklar, yerel terminolojiler, üretim pratikleri ve kültürel hafızayla birlikte ele alır. Kültürel hassasiyet ilkeleri, araştırma ve dijital görünürlük faaliyetlerinin mirası yanlış temsil etmemesini, bağlamından koparmamasını veya toplulukların meşru çıkarlarına zarar vermemesini amaçlar.
Topluluk ve ustaların rolü
UNESCO’nun somut olmayan kültürel miras etik ilkeleri doğrultusunda, bir geleneği yaratan, sürdüren ve aktaran topluluklar, gruplar ve bireyler kendi miraslarının korunmasında merkezi role sahiptir. AES akademik sınıflandırma yaparken yerel öz tanımlamaları, usta terminolojisini ve farklı toplulukların kendi anlatılarını mümkün olduğunca kaynaklarıyla birlikte görünür kılar.
Tek ve değişmez “otantiklik” anlayışından kaçınma
Yaşayan kültürel miras zaman içinde dönüşebilir. Teknik yenilik, yeni malzeme, bireysel yorum veya çağdaş kullanım otomatik olarak “bozulma” veya “sahte gelenek” olarak nitelendirilmez. Tarihsel süreklilik ile çağdaş yeniden yorum arasındaki fark, değer yargısından önce belgelenir.
Köken ve aidiyet iddialarında ihtiyat
Ortak veya benzer motiflerin, tekniklerin ve nesne tiplerinin geniş coğrafyalarda bulunması tek bir topluluğa mutlak sahiplik veya tek köken atamak için yeterli değildir. Köken iddiaları tarihsel kanıtlarla sınırlandırılır; belirsiz veya tartışmalı durumlar açıkça belirtilir. Modern ulusal kimlik kategorileri geçmiş dönemlere kanıtsız biçimde geri projekte edilmez.
Kutsal, mahrem veya sınırlı erişimli bilgi
Bazı üretim pratikleri, ritüeller, mekânlar, motifler veya nesneler topluluk içi kullanım kurallarına sahip olabilir. Bilginin akademik olarak bulunabilir olması, her ayrıntının sınırsız dijital erişime açılmasını zorunlu kılmaz. Gerekli durumlarda ayrıntı azaltma, konum gizleme, medya erişimini sınırlandırma veya yalnız metadata gösterme uygulanabilir.
Ticarileştirme ve bağlamdan koparma
AES’in kültürel bir biçimi belgeleyip görünür kılması, o biçimin ticari olarak serbestçe kopyalanabileceği anlamına gelmez. Usta emeği, topluluk aidiyeti, telif/marka hakları, geleneksel bilgiye ilişkin etik beklentiler ve ilgili lisanslar dikkate alınmalıdır. Dijital içerik, topluluğun mirasını dışlayıcı biçimde sahiplenme veya yanlış temsil için kullanılmamalıdır.
Dil, çeviri ve adlandırma
Yerel adlar “yanlış varyant” gibi değerlendirilmez; dil, yazı sistemi, bölge ve kaynak bağlamıyla kaydedilir. Çeviri, kavramların kültürel anlamlarını düzleştirebileceğinden birebir eşdeğerlik iddiası kanıtlanmadan exactMatch kurulmaz. Gerekirse yakın eşdeğer, tarihsel terim veya yerel ad statüleri kullanılır.
Görsel temsil
Fotoğraf, AI görseli, rekonstrüksiyon veya 3B model belgesel gerçeklik ile karıştırılmamalıdır. AI ile üretilmiş temsiller gerçek bir usta, eser, tarihî fotoğraf veya müze nesnesinin kanıtı gibi sunulmaz. Manipülasyon araştırma açısından anlamlıysa statüsü ve amacı belirtilir.
İtiraz ve diyalog
Bir usta veya topluluk AES’teki temsilin eksik, hatalı veya kültürel açıdan sorunlu olduğunu düşünürse görüşünü iletebilir. Bu başvuru otomatik sansür veya otomatik kabul olarak değil; kaynak ve topluluk perspektifinin birlikte değerlendirildiği bir araştırma diyaloğu olarak ele alınır.