Adem Göçer

Adem Göçer, Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî kaydına göre 1960 yılında Kırşehir’in Kaman ilçesine bağlı Yazıyolu köyünde doğmuştur. Görüşme temelli akademik kaynaklarda biyolojik doğum yılının 1958, resmî nüfus kaydının ise 1960 olduğu belirtilmektedir. AES profilinde kamusal kronoloji için resmî kayıt tarihi esas alınmakta, kaynaklar arasındaki bu fark araştırma notunda korunmaktadır. Babası Osman’ın aile ve çevre içinde Bektaş ya da “Kör Bekteş” adıyla tanındığı ve zurna icracısı olduğu; annesinin adının Çiçek olduğu akademik çalışmalarda kaydedilmektedir.

Göçer’in müzik yaşamı çocuklukta aile içi icra ortamında başlamıştır. Yaklaşık on yaşında babasının düğünlere gidişine eşlik etmiş, davul bulunmadığı dönemlerde teneke, kova ve soba borusu gibi gündelik nesnelerle ritim çalışmıştır. Bu başlangıç, Abdallık geleneğinde müzikal bilginin gündelik yaşam, düğün, aile çevresi ve performans içinde edinildiği bir öğrenme düzenine işaret etmektedir. Göçer 2017’de Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri’ne alınmış, ödülü 2020’de takdim edilmiş ve 9 Kasım 2025’te vefat etmiştir.

Davul kasnağında kayın, gürgen ve ceviz; çemberde kuşburnu; tokmakta gürgen ve şimşir; çırpıda ılgın, kızılcık ve karamuk kullanımı belgelenmiştir. Göçer’in anlatısında ceviz kasnak için tercih edilen seçenek olarak öne çıkmaktadır. Çalgının iki yüzünde farklı deri türlerinin kullanılması akustik işlevle ilişkilidir: ön yüzde keçi derisi, çırpı tarafında kuzu, toklu veya oğlak derisi kullanılmaktadır. Germe sisteminde kındap ya da bayrak sicimi tercih edilmekte, çağdaş üretimde naylon deri ve naylon ip de ikame malzeme olarak yer almaktadır.

Profilde araç kavramı yalnız imalat araçlarıyla sınırlandırılmamıştır. Ateş/ısı kaynağı, kuşburnu çemberinin ve çırpının biçimlendirilmesinde süreç aracı olarak; tokmak ve çırpı ise icra araçları olarak tanımlanmaktadır. Kaynaklarda üretimde kullanılan bütün el aletlerinin adları sistematik biçimde listelenmediğinden, doğrulanmayan testere, bıçak veya benzeri araçlar kişi repertuvarına eklenmemiştir.

Göçer’in üslubu, görsel bezemeden çok ses üretimi, ritmik esneklik ve performans ilişkisi üzerinden tanımlanmaktadır. Davulun iki yüzünde farklı deri kullanılması, tokmak ve çırpının karşıt timbral işlevleri ve zurna/bozlak icrasına göre değişen vuruş yoğunluğu, çalgının estetik niteliğini doğrudan akustik davranış üzerinden kurmaktadır. Netnografik analiz, geleneksel ritim kalıplarının bireysel varyasyonlarla yeniden düzenlendiğini ve bu varyasyonların eşlik edilen ezgiye göre seçildiğini göstermektedir.

Bu nedenle Göçer’in kişisel dili tek bir sabit ritim kalıbına indirgenmemelidir. İcra tavrı, yerel belleğin korunduğu fakat performans anında yeniden biçimlendirildiği bir yorumlama pratiği olarak değerlendirilmektedir. Görsel motifler konusunda ise kaynaklarda ustaya özgü, adlandırılmış ve tekrar eden bir repertuvar belgelenmediğinden dekoratif unsurlar üzerinden varsayımsal bir stil tanımı yapılmamıştır.

Adem Göçer’in üretim korpusunun temel nesnesi geleneksel asma davuldur. Bununla birlikte kaynaklarda tokmak ve çırpının da usta tarafından belirli ağaç türleri seçilerek üretildiği açık biçimde belirtildiğinden, bu iki icra aracı bağımsız ürün türleri olarak korpusa dahil edilmiştir. Davulun kasnak çapı, ahşap türü, deri kombinasyonu ve ip sistemi eser düzeyinde kataloglamada temel teknik alanlar olarak kullanılmalıdır.

Açık kaynaklarda Göçer tarafından yapılmış davulların tekil eser envanteri, üretim yılı, sahiplik zinciri, ölçü, fotoğraf ve güncel konum bilgileriyle yayımlanmış kapsamlı bir katalog bulunmamaktadır. Gelecekte özel koleksiyonlar, aile arşivi ve müzisyenlerin kullandığı çalgılar üzerinden nesne düzeyinde bir korpus oluşturulması, yapım varyasyonlarının tarihsel gelişimini izlemeyi mümkün kılacaktır.

Göçer’in kamusal görünürlüğü klasik sergi formatından çok konser, festival, söyleşi ve geleneksel performans etkinlikleri üzerinden gelişmiştir. Kırşehir Ustalar Müzik ve Oyun Topluluğu ile yurt içinde ve dışında çok sayıda etkinliğe katıldığı, 2017 ve 2020 tarihli kayıtlarla kurumsal görünürlük kazandığı belgelenmektedir. Bu etkinlikler, davul yapım bilgisinin yalnız nesne üretimiyle değil, icra ve gösterim ortamıyla birlikte dolaşıma girdiğini göstermektedir.

13 Ağustos 2025’te Neşet Ertaş Kültür ve Müzik Festivali kapsamında gerçekleştirilen “Yaşayan İnsan Hazineleri Dilinden Halk Ozanlığı ve Abdallık” söyleşisine katılımı, yaşamının son döneminde de kamusal kültür aktarımını sürdürdüğünü göstermektedir. Ayrıntılı etkinlik kronolojisi henüz tek bir arşivde toplanmadığından, ulusal ve uluslararası konser/festival kayıtları araştırma boşluğu olarak korunmaktadır.

Adem Göçer’in davullarında kişiye özgü, kaynaklarda adı verilmiş ve eserler arasında karşılaştırılarak doğrulanmış bir görsel motif repertuvarı henüz belgelenmemiştir. Mevcut akademik ve resmî kaynaklar ağırlıklı olarak davulun yapım malzemeleri, akustik yapısı, performans bağlamı ve aktarım zincirine odaklanmaktadır.

Bu nedenle kasnaktaki ip örgüsü, çember yapısı veya yüzeyde görülebilecek geometrik düzenler otomatik olarak “motif” sayılmamıştır. AES motif ilişkisi yalnız fotoğrafik eser korpusu ve tekrar eden bezeme birimleri karşılaştırmalı olarak doğrulandığında kurulacaktır. Bu yaklaşım, işlevsel yapısal öğeler ile göstergebilimsel/dekoratif motif kavramının birbirine karıştırılmasını önlemektedir.

Adem Göçer’in öğrenme süreci, atölye temelli ve derecelendirilmiş bir çıraklık modelinden çok, Abdallık geleneğinin aile ve performans çevresi içinde işleyen katılımcı aktarım biçimine dayanmaktadır. Dedesi ve babasının icrasını izleyerek, düğünlerde eşlik ederek, ritimleri dinleyip taklit ederek ve sahada doğrudan deneyerek gelişmiştir. Kendi anlatısında “usta, kalfa, çırak” ayrımının bu kültür içindeki öğrenme pratiğini tam karşılamadığını belirtmesi, öğrenmenin topluluk içindeki sürekli gözlem ve icra yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir.

Göçer, önceki kuşaktan Şeker Mehmet, Erol Cöke, Halil Usta, Yaşar Usta ve İsmet Öge gibi davulcuları usta örnekler olarak anmaktadır. Bu isimler doğrudan formel öğretmenler olarak değil, yerel icra belleğinin referansları olarak değerlendirilmelidir. Kırşehir müzik kültüründe “el verme” ve kuşaklar arası birlikte üretim üzerine yapılan akademik çalışmalar da bu aktarımın bireysel ders ilişkisini aşan kolektif bir öğrenme sistemi olduğunu desteklemektedir.

Göçer’in aktarım pratiği aile içi süreklilik ile Abdal topluluğundaki daha geniş kuşaklar arası öğrenme ağını birlikte kapsamaktadır. Anadolu Ajansı 2018’de sanatı oğluna ve torununa öğrettiğini, 2020’de ise oğlunun yanı sıra Abdal kültüründen çok sayıda gence bilgi aktardığını kaydetmiştir. Resmî Bakanlık profili de “yetiştirdiği nice sanatçılar” ifadesiyle bu aktarımın aile sınırlarını aştığını doğrulamaktadır.

Akademik kaynaklarda oğlu Cesur Göçer ve torunu Hünkâr Göçer davul icrasının devam eden halkaları olarak belirtilmektedir. Kardeşi Özdemir Göçer’in zurna icrası ve Allahverdi Göçer’in Bakanlık enstrüman icracıları listesinde DAVUL-ZURNA dalında yer alması, aile içindeki çoklu çalgı ve icra sürekliliğini göstermektedir. Bununla birlikte kaynaklardaki “Bektaş” adlı oğul ifadesi çocuk listesiyle çeliştiğinden, bu kişi için kesin aktarım ilişkisi kurulmamıştır.

Göçer’in mirası, davul yapımının malzeme ve germe bilgisini, asma davul icrasının ritmik esnekliğini ve Abdallık geleneğinin kuşaklar arası aktarım modelini aynı pratikte birleştirmesinde görülmektedir. Yaşayan İnsan Hazineleri kaydı bu bütünlüğü “davul yapımı ve icracılığı” ifadesiyle resmîleştirmiştir. Akademik araştırmalar ise bu pratiği kültürel kimlik, performans, toplumsal bellek ve yaratıcı şehir bağlamları içinde incelemektedir.

Aile içi aktarımın oğul ve torun kuşağına uzanması, Abdal gençleriyle sürdürülen öğrenme ilişkisi ve farklı ülkelerdeki performanslar, ustalığın tek bir kişisel kariyerle sınırlı olmadığını göstermektedir. Göçer’in ölümünden sonra profilinin korunması, yalnız biyografik bir anma değil; yapım teknikleri, ritim tavrı, aile hattı ve topluluk temelli öğretim modelinin belgelenmesi açısından kültürel süreklilik sorunudur.

Adem Göçer hakkında resmî kayıt, sözlü tarih, yüksek lisans tezi ve güncel hakemli makaleler güçlü bir araştırma zemini sağlamaktadır. Buna karşın aile aktarım zincirinin erken kuşakları için dedenin tam adı ve yaşam tarihleri açık kaynaklarda netleşmemiştir. Ayrıca 2025 tarihli akademik çalışmada verilen dört çocuk listesi ile aynı çalışmanın başka bir bölümündeki “üçüncü oğlu Bektaş” ifadesi arasında tutarsızlık vardır; bağımsız aile kaydıyla doğrulanmadan bu ilişki kesinleştirilmemelidir.

Eser korpusu bakımından Göçer’in ürettiği tekil davulların ölçü, malzeme, yapım yılı, sahiplik, fotoğraf ve güncel konum bilgilerini içeren katalog henüz bulunmamaktadır. Üretimde kullanılan el aletlerinin tam listesi, davul yüzeylerindeki olası görsel motif/işaret repertuvarı ve uluslararası etkinliklerin ayrıntılı kronolojisi de araştırılmalıdır. Bu boşluklar doldurulduğunda yapım bilgisi, performans tavrı ve aile aktarımı nesne düzeyinde daha kesin biçimde ilişkilendirilebilecektir.